GioiGiang.comGiỏi Giang
Sự nghiệp khi có con

Vừa đi làm vừa nuôi con nhỏ có nên học thạc sĩ? Chọn hình thức học và sắp lịch

Mẹ đi làm muốn học thêm: thạc sĩ, chứng chỉ nghề hay khoá ngắn, tính đúng thời gian và công sức, chọn hình thức học, sắp lịch tuần và mùa thi cùng gia đình.

Vietnamese mother studying at a kitchen table late at night in Hue, open notebook with blank pages and a cup of tea, small child sleeping on a mat nearby, seen from the side

Học thêm khi đang đi làm và nuôi con nhỏ đáng làm khi bạn biết rõ tấm bằng hay chứng chỉ đó mở được cánh cửa nào, và đã tính đủ số giờ mỗi tuần mà gia đình phải nhường lại. Học vì "ai cũng đi học" hay vì sợ bị bỏ lại thường dẫn đến bỏ dở giữa chừng, tốn tiền, tốn sức và để lại cảm giác thất bại không đáng có.

Bài này giúp bạn trả lời ba câu: có cần học bây giờ không, học hình thức nào, và sắp lịch thế nào để vừa học vừa giữ được công việc và con. Bài không xếp hạng trường hay khoá học cụ thể, và không khuyên vay tiền để đi học; mục tiêu là giúp bạn quyết định với đủ thông tin.

Trước hết: tấm bằng này để làm gì?

Điều kiện bắt buộc. Một số vị trí đòi bằng thạc sĩ hay chứng chỉ hành nghề để được bổ nhiệm, ký hồ sơ, hay dạy ở bậc cao hơn. Nếu đó là trường hợp của bạn, việc học có lý do rõ và đáng ưu tiên, chỉ còn là chuyện chọn lúc nào.

Đổi hướng nghề. Bạn muốn chuyển từ kế toán sang phân tích, từ giáo viên sang đào tạo doanh nghiệp. Khi đó, khoá học cần dạy đúng kỹ năng của hướng mới; tấm bằng chỉ là một phần, phần còn lại là dự án thật và quan hệ trong ngành mới.

Lấp chỗ thiếu. Bạn thấy mình hụt một kỹ năng cụ thể trong công việc hiện tại. Thường một khoá ngắn hoặc chứng chỉ đúng trọng tâm giải quyết nhanh hơn, rẻ hơn một chương trình hai năm.

Muốn có không gian riêng. Có người đi học vì cần một nơi được làm người học, được nghĩ về điều khác ngoài việc nhà và việc công ty. Lý do này hoàn toàn chính đáng, nhưng nên nói rõ với mình để chọn hình thức học vừa sức, thay vì chọn chương trình nặng nhất.

Vì áp lực. Nếu lý do chính là thấy đồng nghiệp đi học, sợ thua, hay người nhà giục, hãy dừng lại hỏi thêm. Học khi con nhỏ đòi nhiều hy sinh; hy sinh cho một lý do không phải của mình thường khó kéo đến cuối.

So sánh các hình thức học cho người có con nhỏ

Mỗi hình thức có một cái giá khác nhau về thời gian và độ linh hoạt. Bảng dưới mô tả chung; chi tiết từng chương trình cần hỏi trực tiếp nơi đào tạo.

Hình thứcThời gian thường gặpĐiểm thuận lợiĐiểm cần cân nhắc
Thạc sĩ học ngoài giờKhoảng hai năm, buổi tối hoặc cuối tuầnCó bằng chính quy, mạng lưới bạn học cùng ngànhLịch cố định nhiều buổi, mùa luận văn rất nặng
Chứng chỉ nghề quốc tế hoặc trong nướcVài tháng đến vài năm theo cấp độGắn trực tiếp với công việc, thi theo đợtTự học là chính, cần kỷ luật cao trước kỳ thi
Khoá ngắn trực tuyếnVài tuần đến vài thángHọc lúc nào cũng được, chi phí thấp hơnDễ bỏ dở vì không ai nhắc; giá trị trên hồ sơ tuỳ khoá
Khoá do công ty cử điTuỳ chương trìnhCó thể trong giờ làm, có hỗ trợ chi phíThường kèm cam kết làm việc sau khi học, cần đọc kỹ

Với chương trình do công ty hỗ trợ học phí, hãy đọc kỹ cam kết đi kèm: thời gian phải làm tiếp sau khi học, mức phải bồi hoàn nếu nghỉ sớm. Nếu điều khoản chưa rõ hoặc bạn cần hiểu quyền lợi của mình trong trường hợp cụ thể, hãy hỏi phòng nhân sự bằng văn bản hoặc hỏi luật sư trên AI Cố Vấn trước khi ký.

Tính đúng cái giá: thời gian, tiền và sức

Hầu hết người đi học tính thiếu thời gian. Một chương trình ghi "ba buổi tối mỗi tuần" thực ra là ba buổi lên lớp cộng thời gian đi lại, cộng thời gian đọc tài liệu, làm bài nhóm, ôn thi. Hỏi những người đang học để biết con số thật, rồi cộng thêm một phần dự phòng cho những tuần con ốm hay công việc gấp.

Đặt con số đó cạnh tuần hiện tại của bạn. Nếu mỗi tuần cần mười hai giờ cho việc học, mười hai giờ đó lấy từ đâu: giờ ngủ, giờ với con, giờ của chồng phải nhận thêm việc nhà, hay giờ làm thêm ở công ty phải cắt bớt? Không có câu trả lời nào miễn phí; điều quan trọng là bạn chọn có ý thức.

Về tiền, hãy tính tổng chi phí cả chương trình chứ không chỉ học phí kỳ đầu: tài liệu, phí thi, đi lại, có khi là tiền thuê người trông con thêm những buổi tối đi học. Học khi tài chính gia đình đang căng, nhất là phải vay để học, là gánh thêm một áp lực lớn trong giai đoạn vốn đã nhiều áp lực. Nếu chưa đủ, chờ thêm một thời gian hoặc chọn khoá nhẹ hơn không phải là bỏ cuộc.

Sức là thứ khó đo nhất. Nếu hiện tại bạn đã thường xuyên thiếu ngủ, đã có những ngày thấy cạn sức, thêm việc học có thể đẩy bạn qua ngưỡng chịu đựng. Chờ đến khi con ngủ đêm ổn định hơn, hay khi công việc bớt căng, đôi khi là quyết định khôn ngoan hơn bắt đầu ngay.

Sắp lịch học cùng gia đình

Việc học kéo dài nhiều tháng, nên lịch cần được thống nhất với cả nhà trước khi khai giảng chứ không phải tuần nào tính tuần nấy:

  1. Ghi ra những buổi học cố định và những đợt cao điểm đã biết trước: kỳ thi, hạn nộp bài lớn, thời gian làm luận văn.
  2. Ngồi với chồng chia lại việc nhà cho những buổi đó: ai đón con, ai nấu cơm, ai kèm con học.
  3. Chọn một khung giờ tự học cố định mỗi ngày, dù ngắn, ví dụ sáng sớm trước khi con dậy. Khung giờ cố định dễ giữ hơn việc "rảnh lúc nào học lúc đó".
  4. Báo cho ông bà hoặc người thân về các đợt thi để nhờ hỗ trợ trước, không đợi sát ngày.
  5. Báo cấp trên nếu lịch học ảnh hưởng đến công việc, ví dụ phải về đúng giờ những buổi có lớp.
  6. Thống nhất một ngày trong tuần không học, dành trọn cho gia đình, kể cả mùa thi.

Ngày không học là phần hay bị bỏ nhất và cũng quan trọng nhất. Nó giữ cho con và chồng không cảm thấy việc học của bạn lấy hết mọi thứ, và giữ cho bạn không cạn sức trước khi chương trình kết thúc.

Mẹo học hiệu quả khi thời gian bị chia vụn

Người có con nhỏ hiếm khi có ba tiếng liền mạch để học. Học trong những mảnh thời gian vụn cần cách làm khác:

  • Chia bài thành phần nhỏ làm xong được trong hai mươi lăm phút, để mỗi mảnh thời gian đều có kết quả.
  • Nghe lại bài giảng ghi âm trên đường đi làm nếu chương trình cho phép, nhưng giữ những phần cần ghi chép cho lúc ngồi bàn.
  • Giữ một cuốn sổ ghi chú duy nhất cho môn học, mang theo được, để tận dụng mười phút chờ đón con.
  • Học nhóm với bạn cùng lớp theo lịch cố định, có người nhắc mình và có người mình nhắc.
  • Làm bài lớn sớm hơn hạn ít nhất một tuần, vì gần hạn thường là lúc con ốm hoặc công việc gấp.
  • Chấp nhận mức điểm "đủ tốt" ở những môn không quan trọng với mục tiêu của bạn, dồn sức cho những môn quan trọng.

Đừng học trong lúc trông con nhỏ. Vừa đọc tài liệu vừa trông trẻ khiến bạn không nhớ được gì và con thì cảm thấy bị bỏ rơi. Thà học ít mà tập trung còn hơn học nhiều mà nửa vời.

Khi phải tạm dừng hoặc bỏ dở

Không phải ai bắt đầu cũng đi đến cuối, và điều đó không làm bạn kém đi. Có những thay đổi không lường trước: con ốm dài ngày, mang thai lần nữa, công việc thay đổi lớn, người thân trong nhà cần chăm sóc. Khi đó, tạm dừng là quyết định trách nhiệm chứ không phải yếu đuối.

Nhiều chương trình có quy định bảo lưu kết quả hoặc học tiếp ở khoá sau. Hãy hỏi phòng đào tạo về điều kiện cụ thể trước khi quyết định bỏ hẳn. Những tín chỉ, môn học đã hoàn thành có khi vẫn giữ được giá trị trong một thời gian.

Nếu bỏ hẳn, hãy nhìn lại những gì đã nhận được: kiến thức đã học, bạn bè cùng lớp, sự tự tin rằng mình vẫn học được. Những thứ này không biến mất chỉ vì không có tấm bằng ở cuối.

Và nếu nhận thấy mình đang kiệt sức, thường xuyên mất ngủ, lo âu hay buồn bã kéo dài trong lúc vừa học vừa làm vừa chăm con, hãy ưu tiên gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý trước khi tính tiếp chuyện học. Sức khoẻ là nền móng cho mọi kế hoạch sau này.

Biến việc học thành bước tiến trong công việc

Việc học chỉ thành bước tiến khi người khác biết bạn đang học và học được gì. Trao đổi với cấp trên từ khi bắt đầu: bạn đang học gì, muốn áp dụng vào đâu. Nhiều người quản lý sẵn lòng giao việc mới phù hợp khi biết nhân viên đang chuẩn bị cho bước đó.

Trong lúc học, tìm cơ hội áp dụng ngay vào công việc hiện tại, dù nhỏ: dùng phương pháp phân tích vừa học cho báo cáo tháng, đề xuất cải tiến dựa trên môn quản trị. Bài tập lớn của khoá học nếu được chọn đề tài, hãy chọn vấn đề thật ở công ty, vừa có dữ liệu thật vừa có kết quả dùng được.

Khi xong, cập nhật hồ sơ và nói chuyện với cấp trên về bước tiếp theo. Tấm bằng không tự động đổi thành vị trí mới hay thu nhập cao hơn; nó là một lý lẽ bạn mang vào cuộc nói chuyện. Nếu nơi làm hiện tại không có chỗ cho kỹ năng mới, đó là thông tin để bạn tính đến những lựa chọn khác.

Câu hỏi thường gặp

Con mấy tuổi thì mẹ nên bắt đầu học thạc sĩ?

Không có tuổi chuẩn. Nhiều người đợi con ngủ đêm ổn định và đã đi lớp, vì lúc đó thời gian và sức dễ đoán hơn. Câu hỏi thực tế hơn là gia đình bạn có đỡ được số giờ chương trình đòi hỏi trong một đến hai năm tới không.

Học trực tuyến có được công nhận như học trực tiếp không?

Tuỳ chương trình và tuỳ nơi bạn định dùng bằng. Hãy kiểm tra với nơi đào tạo về văn bằng được cấp, và hỏi phòng nhân sự hoặc cơ quan bạn định làm xem họ có chấp nhận hình thức đó không, trước khi đăng ký.

Có nên vay tiền để đi học không?

Bài này không khuyên vay. Học trong lúc phải trả nợ tạo thêm áp lực lớn cho gia đình có con nhỏ. Nếu tài chính chưa đủ, hãy cân nhắc khoá nhẹ hơn, chờ thêm, hoặc tìm chương trình được công ty hỗ trợ.

Chồng không đồng ý cho vợ đi học thì làm sao?

Hỏi rõ nỗi lo phía sau: thời gian, tiền, hay chuyện ai chăm con. Mang lịch học cụ thể và bảng chia việc ra bàn thường hiệu quả hơn tranh luận nên hay không. Quyết định phát triển bản thân vẫn là của bạn, nhưng cách sắp xếp thì cần cả nhà cùng làm.

Công ty hỗ trợ học phí kèm cam kết làm việc thì có nên nhận không?

Có thể là cơ hội tốt, nhưng cần đọc kỹ thời gian cam kết và điều kiện bồi hoàn. Nếu bạn dự định có thể đổi việc hay nghỉ sinh trong thời gian đó, hãy hỏi rõ cách tính. Khi điều khoản chưa rõ, nên hỏi luật sư trên AI Cố Vấn trước khi ký.

Học xong có chắc được tăng lương không?

Không có gì chắc chắn. Bằng cấp là một lý lẽ để bạn đề nghị bước tiến, còn kết quả phụ thuộc vào nơi làm, vị trí và cách bạn áp dụng điều đã học. Nói chuyện với cấp trên từ khi bắt đầu học giúp tăng khả năng việc học được ghi nhận.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138