GioiGiang.comGiỏi Giang
Sự nghiệp khi có con

Không ở lại sau giờ được vẫn giữ uy tín ở chỗ làm: cách của người mẹ có con nhỏ

Về đúng giờ đón con, ít đi liên hoan, không nhậu với khách: cách người mẹ đi làm vẫn giữ được quan hệ, được nhìn thấy và được nghĩ đến khi có cơ hội.

Vietnamese female colleagues sharing lunch at a small street food stall near their office in Bac Ninh at noon, seen from behind and side, plastic stools and steaming bowls

Uy tín ở chỗ làm không chỉ được xây sau giờ làm; người mẹ không ở lại muộn được vẫn giữ được quan hệ và được nghĩ đến nếu chủ động dùng những khoảng thời gian trong giờ, làm cho kết quả của mình nhìn thấy được, và chọn lọc những dịp gặp gỡ đáng tham gia. Điều này đòi hỏi làm có chủ đích hơn người có thời gian rảnh, nhưng làm được.

Ở nhiều nơi làm việc tại Việt Nam, quan hệ được vun đắp qua bữa liên hoan, buổi nhậu với khách, cuộc cà phê sau giờ. Người mẹ phải về đón con thường lỡ những dịp đó và dần cảm thấy mình đứng ngoài. Bài này không bảo bạn phải bỏ con để đi, cũng không bảo văn hoá đó sai; nó đưa ra cách để bạn vẫn có mặt trong những gì quan trọng.

Vì sao quan hệ ở chỗ làm vẫn quan trọng với người bận

Khi có một vị trí trống, một dự án mới, hay một cơ hội đi học, người quản lý thường nghĩ đến những người họ biết rõ, tin tưởng, và gần đây có ấn tượng tốt. Năng lực là điều kiện cần, nhưng người được nhớ đến là người có năng lực mà người khác nhìn thấy được.

Quan hệ ở chỗ làm cũng là lưới đỡ trong những ngày khó. Đồng nghiệp sẵn sàng nhận giúp việc khi con bạn ốm thường là người bạn đã từng giúp, từng trò chuyện, từng ghi nhận. Không ai đỡ cho một người họ hầu như không biết.

Với người có con nhỏ, quan hệ còn là nguồn thông tin: chính sách nào đang thay đổi, bộ phận nào đang tuyển, sếp mới có phong cách thế nào. Những thông tin này hiếm khi được gửi bằng thông báo chính thức; chúng đi qua những cuộc trò chuyện.

Vậy nên câu hỏi không phải là quan hệ có quan trọng không, mà là xây quan hệ thế nào khi thời gian sau giờ làm đã dành cho con. Câu trả lời nằm ở việc dùng thời gian trong giờ khôn khéo hơn.

Những khoảng thời gian trong giờ dùng để kết nối

Bạn có ít thời gian hơn, nên mỗi lần gặp cần có chủ đích hơn. Những khoảng thời gian trong giờ thường bị bỏ phí nhưng đáng dùng:

  • Bữa trưa: mỗi tuần một hai bữa ăn cùng đồng nghiệp ở bộ phận khác hoặc người bạn muốn học hỏi, thay vì ăn vội ở bàn.
  • Năm phút trước cuộc họp: đến sớm một chút, hỏi thăm người ngồi cạnh về công việc của họ.
  • Cà phê buổi sáng: nếu bạn đến công ty sớm vì đã đưa con đi học, đó là khoảng thời gian yên tĩnh để trò chuyện với người cũng đến sớm.
  • Sau một dự án chung: gửi lời cảm ơn cụ thể cho người đã hỗ trợ, nói rõ họ đã giúp điều gì.
  • Những sự kiện trong giờ: buổi đào tạo nội bộ, buổi chia sẻ chuyên môn, lễ kỷ niệm tổ chức ban ngày.

Không cần làm tất cả. Chọn hai ba thói quen hợp với nhịp làm việc của bạn và giữ đều. Sự đều đặn có giá trị hơn những nỗ lực lớn nhưng thất thường.

Làm cho kết quả của mình được nhìn thấy

Báo cáo ngắn, đều đặn. Ba dòng cuối tuần gửi người quản lý: xong gì, đang làm gì, cần hỗ trợ gì. Người quản lý bận không nhớ hết việc của từng người; những dòng này nhắc giúp bạn.

Nói kết quả bằng con số khi có thể. Thay vì "em đã xử lý xong các hồ sơ", nói "tháng này em xử lý bốn mươi hồ sơ, rút thời gian chờ của khách từ năm ngày xuống ba ngày". Con số ở đây là ví dụ giả định; điều quan trọng là bạn ghi lại kết quả thật của mình.

Chia sẻ điều đã học. Khi bạn tìm ra một cách làm nhanh hơn, viết ngắn gửi cả nhóm hay xin mười phút trình bày ở buổi họp. Người chia sẻ cách làm thường được nhớ đến như người giỏi chuyên môn.

Nhận những việc có tầm nhìn. Nhận đại diện nhóm trình bày, nhận phụ trách một phần trong dự án báo cáo lên cấp trên. Những việc này không nhất thiết tốn nhiều giờ hơn, nhưng đặt bạn trước mắt nhiều người hơn.

Giữ lại bằng chứng cho kỳ đánh giá. Một tệp ghi lại những thư khen, kết quả dự án, phản hồi tốt của khách. Đến kỳ đánh giá, bạn không phải dựa vào trí nhớ của người khác.

Chọn lọc những dịp sau giờ đáng tham gia

Không tham gia được mọi buổi liên hoan không có nghĩa là không tham gia buổi nào. Chọn những dịp quan trọng: tiệc cuối năm, buổi chia tay đồng nghiệp thân, buổi gặp mặt khi sếp mới về, lần đầu gặp đối tác lớn. Với những dịp này, sắp xếp người đón con từ trước và có mặt trọn vẹn, dù chỉ một hai giờ.

Đến sớm và về sớm là cách hợp lý. Phần đầu của một buổi liên hoan thường là lúc mọi người trò chuyện nhiều nhất; phần cuối thường là phần ít ai nhớ. Một câu chào trước khi về như "chị về đón con, mọi người vui nhé" là đủ, không cần xin lỗi.

Với văn hoá nhậu cùng khách hàng, bạn không bắt buộc phải uống để giữ quan hệ. Có thể đề nghị bữa trưa thay cho bữa tối, cà phê thay cho bia rượu, hoặc tham gia phần ăn rồi rời đi trước phần uống. Khách hàng tôn trọng người giữ lời hứa và làm việc tốt hơn là người uống giỏi.

Nếu những quyết định quan trọng của nhóm thường xuyên được chốt trong những buổi nhậu mà bạn không thể đến, hãy nói với người quản lý một cách bình thản: bạn muốn được tham gia vào những quyết định này, và đề nghị chúng được bàn trong cuộc họp. Đây là đề nghị về cách làm việc, không phải lời phàn nàn.

Tìm người cố vấn và người đứng về phía bạn

Người cố vấn là người đi trước, sẵn lòng góp ý về con đường nghề nghiệp của bạn. Người đứng về phía bạn là người có tiếng nói, sẵn lòng nhắc tên bạn khi có cơ hội ở những cuộc họp bạn không có mặt. Cả hai đều đáng có, và người có ít thời gian càng cần.

Không cần đề nghị trang trọng kiểu "chị làm cố vấn cho em nhé". Bắt đầu bằng một câu hỏi cụ thể: "Chị đã chuyển từ chuyên viên lên trưởng nhóm thế nào?", "Anh nghĩ em nên phát triển thêm kỹ năng gì cho vị trí đó?". Nếu cuộc trò chuyện tốt, hẹn lần sau. Quan hệ cố vấn thường hình thành dần như vậy.

Những người đã từng vừa đi làm vừa nuôi con nhỏ thường là người cố vấn tốt, vì họ hiểu những gì bạn đang trải qua. Nhưng đừng giới hạn ở đó; người cố vấn có góc nhìn khác hẳn bạn cũng mang lại những lời khuyên bạn không tự nghĩ ra.

Hãy cho người đứng về phía bạn biết bạn muốn gì. Họ không thể giới thiệu bạn cho vị trí quản lý nếu không biết bạn muốn làm quản lý. Một câu nói rõ ràng trong cuộc trò chuyện bình thường là đủ.

Giữ quan hệ ngoài công ty với vài phút mỗi tuần

Quan hệ trong ngành, ngoài phạm vi công ty hiện tại, là thứ người có con nhỏ hay bỏ quên nhất, vì nó không gấp. Nhưng chính nó giúp bạn khi muốn đổi việc, cần lời khuyên chuyên môn hay quay lại sau một quãng nghỉ. Một nhịp duy trì vừa sức có thể như sau:

  1. Lập danh sách khoảng hai mươi người bạn muốn giữ liên lạc: sếp cũ, đồng nghiệp cũ, bạn học cùng ngành, người từng làm việc chung ở dự án.
  2. Mỗi tuần nhắn hỏi thăm một hai người trong danh sách, kèm một lý do cụ thể: chúc mừng họ đổi việc, gửi một bài viết liên quan đến mảng họ làm, hỏi ý kiến một vấn đề chuyên môn.
  3. Mỗi tháng hẹn một bữa trưa hoặc một cuộc gọi ngắn với một người, ưu tiên khung giờ con đang ở lớp.
  4. Tham gia một nhóm nghề nghiệp hoặc hội ngành, chọn nhóm có hoạt động trực tuyến hoặc ban ngày để hợp lịch.
  5. Mỗi năm có mặt ở một hai sự kiện ngành quan trọng, sắp xếp người trông con từ trước như với một chuyến công tác ngắn.

Nhịp này tốn khoảng nửa giờ mỗi tuần, ít hơn một buổi liên hoan, nhưng sau một hai năm bạn có một mạng lưới còn sống thay vì một danh bạ toàn người đã lâu không nói chuyện.

Điều quan trọng là cho đi trước khi cần. Giới thiệu ứng viên cho người đang tuyển, góp ý cho bạn cũ đang làm hồ sơ, chia sẻ kinh nghiệm cho người mới vào nghề. Khi đến lượt bạn cần, những người đó sẵn lòng hơn nhiều.

Khi cảm thấy mình đang bị đứng ngoài

Có những lúc bạn làm mọi điều trên mà vẫn thấy mình bị bỏ qua: không được mời vào dự án, thông tin đến chậm, bị gọi là "người về sớm" kèm giọng mỉa mai. Trước khi kết luận, hãy nhìn vào sự việc cụ thể: điều gì xảy ra, bao nhiêu lần, ai liên quan. Có khi đó là sơ suất của một người, có khi là cách làm việc của cả nhóm.

Nếu là sơ suất, nói thẳng với người liên quan một cách bình thản: "Lần sau có họp về dự án này, anh báo em với nhé, em muốn tham gia." Nếu là cách làm của nhóm, mang chuyện đó vào cuộc nói chuyện riêng với người quản lý, kèm đề xuất cụ thể.

Nếu sự việc là đối xử khác biệt rõ ràng vì bạn có con nhỏ, như bị loại khỏi cơ hội sau khi xin về đúng giờ, bị đánh giá thấp hơn dù kết quả tương đương, hãy ghi lại sự việc theo ngày giờ. Bộ luật Lao động 2019 đặt nguyên tắc không phân biệt đối xử với người lao động vì nuôi con nhỏ. Khi muốn biết quyền của mình trong trường hợp cụ thể, bạn nên hỏi luật sư trên AI Cố Vấn.

Và đôi khi, câu trả lời là môi trường đó không hợp với giai đoạn này của bạn. Nhận ra điều đó không phải thất bại, mà là thông tin để bạn tính bước tiếp theo.

Câu hỏi thường gặp

Không đi liên hoan có bị coi là khó gần không?

Có thể có người nghĩ vậy nếu bạn vắng mọi dịp và cũng ít trò chuyện trong giờ. Nếu bạn vẫn thân thiện, hỏi han đồng nghiệp trong giờ làm và có mặt ở những dịp quan trọng, phần lớn mọi người sẽ hiểu bạn bận chuyện con.

Có nên nói rõ với đồng nghiệp là về sớm vì đón con không?

Một câu ngắn là đủ để mọi người hiểu, và không cần nhắc lại mỗi ngày. Quan trọng hơn là bạn bàn giao gọn trước khi về và có mặt đúng lúc cần. Không cần xin lỗi vì giờ về đã được thống nhất.

Làm sao để sếp biết mình làm tốt khi không ở lại muộn?

Gửi bản cập nhật ngắn đều đặn, nói kết quả bằng con số khi có thể, và chủ động nhận những việc có tầm nhìn. Sếp đánh giá dựa trên những gì họ thấy; bạn giúp họ thấy.

Khách hàng muốn đi nhậu mới chốt việc thì sao?

Đề nghị một bữa trưa hay cà phê thay thế, hoặc tham gia phần ăn rồi rời đi trước phần uống. Nếu việc này thường xuyên và quan trọng với công việc, trao đổi với người quản lý để có cách phân công phù hợp.

Tìm người cố vấn ở đâu khi công ty nhỏ?

Người cố vấn không nhất thiết ở cùng công ty. Sếp cũ, đồng nghiệp cũ, người trong hội nghề nghiệp, cựu sinh viên cùng trường đều có thể là người cố vấn. Bắt đầu bằng một câu hỏi cụ thể thay vì một lời đề nghị trang trọng.

Bị gọi là người về sớm với giọng mỉa mai thì phản ứng thế nào?

Trả lời bình thản, không phòng thủ, rồi tiếp tục làm tốt việc của mình. Nếu chuyện lặp lại và ảnh hưởng đến công việc, hãy nói riêng với người đó hoặc với người quản lý. Nếu có dấu hiệu đối xử khác biệt vì nuôi con nhỏ, ghi lại và hỏi luật sư trên AI Cố Vấn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138