GioiGiang.comGiỏi Giang
Giữ sức khoẻ và tinh thần

Tập thể dục cho mẹ đi làm bận rộn: 15–20 phút mỗi ngày nhét vừa lịch có con nhỏ

Mẹ đi làm không có giờ đi phòng tập: khung giờ nhét được buổi tập ngắn, bài 15 phút tại nhà, tập cùng con, việc cần hỏi bác sĩ sau sinh và lúc phải dừng.

Vietnamese woman in loose sportswear doing slow squats on a living room mat in Da Nang at dusk, a toddler sitting beside her stacking blocks, wide shot from the doorway

Mẹ đi làm có con nhỏ hiếm khi có một tiếng liền để đến phòng tập, nhưng phần lớn có thể tìm ra 15 đến 20 phút mỗi ngày nếu thôi đòi hỏi buổi tập phải “ra dáng”. Đi bộ nhanh khi đưa con đi học, mười lăm phút bài tập không dụng cụ lúc con đã ngủ, vài vòng leo cầu thang ở cơ quan: cộng lại trong tuần là một khối vận động đáng kể so với không có gì.

Bài viết giúp bạn chọn khung giờ thực tế, có một bài tập ngắn làm được tại nhà, biết cách giữ thói quen khi lịch đổ vỡ. Phần quan trọng không kém: những việc cần hỏi bác sĩ trước khi tập lại sau sinh, và dấu hiệu phải dừng ngay. Bài là kiến thức chung, không thay chỉ định của bác sĩ hay chuyên viên vật lý trị liệu đang theo dõi bạn.

Vì sao mẹ đi làm khó tập đều dù biết là cần

Phần lớn người mẹ biết vận động có lợi cho sức khoẻ và tinh thần. Điều cản trở không phải là thiếu hiểu biết mà là cách hình dung về buổi tập. Nhiều người nghĩ tập phải là một tiếng ở phòng gym, phải thay đồ, phải ra mồ hôi đầm đìa. Với lịch của mẹ có con nhỏ, hình dung đó gần như không thể làm được, nên cuối cùng không tập gì.

Lý do thứ hai là cảm giác thời gian cho mình là thời gian lấy đi của con hoặc của công việc. Một tiếng ra ngoài tập nghĩa là ai đó phải trông con, nghĩa là bạn nợ một ân huệ. Bài tập ngắn tại nhà, hay vận động lồng vào những việc vẫn phải làm, giảm bớt gánh nặng tâm lý này.

Lý do thứ ba là mệt. Sau một ngày làm việc và một buổi tối chăm con, cơ thể chỉ muốn nằm. Điều đáng biết là nhiều người thấy vận động nhẹ lại giúp họ đỡ uể oải hơn là nằm lướt điện thoại; nhưng nếu bạn đang thiếu ngủ trầm trọng, ngủ thêm vẫn nên được ưu tiên trước. Tập thể dục không phải thêm một việc để tự trách khi không làm được.

Trước khi tập lại sau sinh: những điều nên hỏi bác sĩ

Cơ thể sau sinh cần thời gian hồi phục, và thời điểm quay lại tập khác nhau theo từng người, từng cách sinh. Trước khi bắt đầu, nhất là với bài có nhảy, chạy, nâng vật nặng hay gập bụng, nên hỏi bác sĩ sản khoa hoặc chuyên viên vật lý trị liệu những điều sau:

  • Vết mổ lấy thai hoặc vết khâu tầng sinh môn đã lành đủ để tập loại bài nào.
  • Có dấu hiệu yếu cơ sàn chậu không, ví dụ rỉ nước tiểu khi ho, hắt hơi, cười hay khi nhảy. Đây là chuyện rất thường gặp và có hướng tập phù hợp, không nên ngại hỏi.
  • Có tình trạng tách cơ thẳng bụng không, và nếu có thì nên tránh những động tác nào trong thời gian đầu.
  • Nếu bạn từng có biến chứng thai kỳ như tăng huyết áp, tiểu đường thai kỳ, hoặc có bệnh tim mạch, khớp, cần cường độ thế nào.
  • Nếu đang cho con bú, có lưu ý gì về thời điểm tập và việc mặc áo ngực hỗ trợ.

Trong khi chờ, đi bộ nhẹ nhàng và các bài thở thường là cách bắt đầu ít rủi ro với nhiều người, nhưng vẫn nên được bác sĩ đồng ý. Những bài về đau cổ tay khi bế con hay hồi phục chấn thương có ở các trang chuyên về xương khớp; ở đây bài chỉ bàn chuyện xếp lịch tập cho người mẹ bận.

Khung giờ nhét được buổi tập ngắn

Không có giờ tập lý tưởng cho mọi người. Khung giờ tốt là khung giờ bạn giữ được nhiều ngày trong tuần. Bảng dưới gợi ý các khung hay được mẹ đi làm dùng:

Khung giờCó thể làm gìĐiểm cần lưu ý
Sáng sớm trước khi con dậyMười lăm phút bài tập tại nhà, giãn cơChỉ hợp nếu đêm qua ngủ tạm đủ; đừng đổi giấc ngủ lấy buổi tập
Trên đường đưa đón conGửi xe xa hơn một chút rồi đi bộ nhanh, đi bộ đưa con nếu trường gầnAn toàn giao thông trước tiên; đi bộ đường có vỉa hè
Giờ nghỉ trưa ở cơ quanĐi bộ mười phút sau bữa ăn, leo cầu thang thay thang máyMang giày dễ đi; tránh nắng gắt giữa trưa
Buổi tối sau khi con ngủBài tập nhẹ, kéo giãn, yoga cơ bảnBài quá nặng sát giờ ngủ có thể làm một số người khó ngủ
Cuối tuần cùng cả nhàĐi bộ công viên, đạp xe, bơi cùng conTính là vận động, không cần cường độ cao

Chọn hai khung trong tuần để bắt đầu, không cần cả năm. Viết chúng vào lịch như một cuộc hẹn, để khi có việc khác chen vào, bạn phải chủ động dời chứ không phải lặng lẽ bỏ.

Bài 15 phút tại nhà không cần dụng cụ

Bài dưới đây là ví dụ cho người đã được bác sĩ cho phép vận động lại và không có chấn thương đang điều trị. Tập chậm, đúng tư thế quan trọng hơn số lần. Thấy đau, chóng mặt thì dừng.

  1. Khởi động ba phút: đi bộ tại chỗ, xoay vai, xoay cổ tay, cổ chân nhẹ nhàng.
  2. Ngồi xuống đứng lên với ghế: đứng trước một chiếc ghế chắc, hạ người ngồi chạm ghế rồi đứng lên, mười lần. Làm hai lượt.
  3. Chống đẩy vào tường: đứng cách tường một sải tay, chống tay vào tường, gập khuỷu tay đưa người vào rồi đẩy ra, mười lần. Làm hai lượt.
  4. Nâng hông nằm ngửa: nằm ngửa, co gối, bàn chân đặt sàn, nâng hông lên rồi hạ xuống chậm, mười lần. Làm hai lượt.
  5. Bước lùi: đứng thẳng, bước một chân ra sau, hạ thấp người vừa sức rồi trở về, đổi chân, mỗi bên tám lần. Có thể vịn ghế để giữ thăng bằng.
  6. Thở và giữ thân: nằm ngửa co gối, hít vào bằng mũi, thở ra từ từ bằng miệng, cảm nhận bụng dưới siết nhẹ, mười nhịp thở.
  7. Thả lỏng ba phút: kéo giãn bắp chân, đùi trước, đùi sau, vai và lưng.

Ba tuần đầu, chỉ cần làm bài này hai đến ba lần mỗi tuần. Khi đã quen, có thể tăng số lần hoặc thêm lượt. Nếu có bất kỳ động tác nào gây rỉ nước tiểu, đau vùng chậu hay đau lưng, ghi lại để hỏi bác sĩ, không cố.

Tập cùng con thay vì chờ con ngủ

Biến buổi đi chơi thành buổi đi bộ. Đẩy xe con quanh công viên với nhịp nhanh hơn bình thường, hoặc cho con đạp xe trong khi bạn đi bộ nhanh theo sau. Con được ra ngoài, bạn được vận động.

Mở nhạc nhảy cùng con. Trẻ nhỏ thường thích nhảy theo nhạc. Mười phút nhảy lung tung trong phòng khách cũng làm bạn thở dốc và cả nhà cười.

Chơi trò cần vận động. Đuổi bắt, ném bóng, nhảy lò cò. Những trò này với con là chơi, với bạn là vận động nhẹ.

Để con “tập” cùng. Trẻ lớn hơn một chút thích bắt chước mẹ. Con nằm cạnh khi bạn nâng hông, con đếm số lần. Đừng đòi con làm đúng; mục đích là để con thấy vận động là chuyện vui của cả nhà.

Đừng để buổi tập thành giờ trông con. Nếu con quấy, việc của bạn là trông con. Đừng cố tập cho bằng được rồi bực mình. Lúc đó, bỏ buổi tập không sao cả.

Giữ an toàn cho con khi mẹ tập. Dọn khoảng trống quanh thảm, cất tạ, dây kháng lực và đồ dễ vỡ ra xa tầm tay trẻ. Đừng bế con làm “tạ” cho những động tác bạn chưa quen, vì chỉ một lần trượt chân là cả hai mẹ con cùng ngã. Trẻ đang tập đi hay bò quanh chân mẹ thì nên tập bài đứng tại chỗ, chậm rãi, thay vì bước lùi hay xoay người nhanh.

Giữ thói quen khi lịch đổ vỡ

Sẽ có tuần con ốm, tuần cơ quan dồn việc, tuần cả nhà đi về quê. Kế hoạch tập luyện nào cũng sẽ đứt vài lần. Điều quyết định là bạn quay lại nhanh hay bỏ hẳn.

Một quy tắc nhiều người thấy dễ giữ: không bỏ hai lần liên tiếp. Bỏ một buổi không sao; buổi kế tiếp thì cố làm, kể cả chỉ năm phút. Năm phút không làm bạn khoẻ lên rõ, nhưng giữ cho thói quen không bị đứt.

Hạ mục tiêu khi cần. Tuần bình thường, ba buổi mười lăm phút. Tuần bận, hai buổi mười phút. Tuần con ốm, chỉ đi bộ khi đi mua thuốc. Mục tiêu thấp mà giữ được tốt hơn mục tiêu cao rồi bỏ.

Đừng đo bằng cân nặng hay vòng eo trong vài tuần đầu. Thay vào đó, để ý những thứ khác: leo cầu thang có đỡ thở dốc không, bế con có đỡ mỏi lưng không, tâm trạng sau buổi tập ra sao. Những thay đổi đó đến sớm hơn và là lý do thật để bạn tiếp tục.

Dấu hiệu cần dừng tập và đi khám

Vận động vừa sức thường an toàn với phần lớn người khoẻ mạnh, nhưng hãy dừng ngay và đi khám nếu gặp các dấu hiệu sau:

  • Đau ngực, khó thở bất thường, tim đập nhanh không đều, choáng váng hoặc gần ngất.
  • Ra máu âm đạo, đau vùng chậu hay vết mổ trong hoặc sau khi tập ở giai đoạn sau sinh.
  • Cảm giác nặng, sa xuống vùng âm đạo, rỉ nước tiểu ngày càng nhiều khi vận động.
  • Đau khớp, đau lưng tăng dần qua các buổi, hoặc đau lan xuống chân, tê bì.
  • Bắp chân sưng, nóng, đau một bên.
  • Mệt rã rời kéo dài cả ngày hôm sau dù bài tập nhẹ.

Những dấu hiệu này không có nghĩa là bạn không bao giờ được tập nữa. Chúng có nghĩa là cần một người có chuyên môn xem trực tiếp và điều chỉnh bài tập cho đúng với cơ thể bạn.

Cũng đừng dùng thuốc giảm đau tự mua để tập tiếp qua cơn đau. Đau là thông tin cơ thể đang báo; che nó đi rồi tập tiếp có thể biến một vấn đề nhỏ thành chấn thương kéo dài. Ghi lại động tác nào gây đau, đau ở đâu, đau bao lâu, rồi mang ghi chép đó khi đi khám.

Câu hỏi thường gặp

Mỗi ngày tập 15 phút có thật sự có ích không?

Có ích hơn nhiều so với không vận động. Các khuyến nghị chung cho người lớn thường tính theo tổng số phút trong tuần, nên những buổi ngắn cộng lại vẫn có giá trị. Quan trọng là đều đặn và vừa sức, không phải từng buổi phải dài.

Sau sinh bao lâu thì mẹ được tập thể dục lại?

Không có mốc chung cho mọi người. Thời điểm phụ thuộc vào cách sinh, quá trình hồi phục và loại bài tập. Đi bộ nhẹ thường bắt đầu sớm hơn, còn bài có nhảy, chạy hay nâng nặng cần thêm thời gian. Hãy hỏi bác sĩ khám lại sau sinh trước khi tăng cường độ.

Đang cho con bú có nên tập thể dục không?

Nhiều mẹ cho con bú vẫn vận động bình thường. Một số người thấy dễ chịu hơn khi cho con bú hoặc vắt sữa trước buổi tập, mặc áo ngực hỗ trợ và uống đủ nước. Nếu bạn thấy lượng sữa thay đổi hay có lo lắng, hãy hỏi bác sĩ.

Tập buổi tối có làm khó ngủ không?

Tuỳ người. Bài nhẹ như đi bộ, kéo giãn thường không gây khó ngủ, còn bài cường độ cao sát giờ ngủ có thể làm một số người tỉnh táo hơn. Bạn thử vài tuần và để ý giấc ngủ của mình để chọn giờ phù hợp.

Không có ai trông con thì làm sao tập?

Chọn bài tập làm được khi con chơi bên cạnh, tập cùng con, hoặc vận động trong lúc đưa đón. Bạn cũng có thể đổi lượt với chồng: tối thứ Ba bạn tập hai mươi phút, tối thứ Năm đến lượt người kia. Không cần buổi tập dài mới tính.

Tập thể dục có giúp đỡ buồn bã sau sinh không?

Nhiều người thấy vận động giúp tâm trạng khá lên, nhưng tập thể dục không thay được việc khám và điều trị nếu bạn có dấu hiệu trầm cảm. Nếu buồn bã, mất hứng thú kéo dài hơn hai tuần, hãy gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138