Mẹ có nghề văn phòng thường tìm được việc làm tại nhà đáng tin nhất bằng cách nhận lại đúng phần việc mình đã giỏi, từ những người đã biết mình làm tốt: công ty cũ, đồng nghiệp cũ, khách hàng cũ. Kế toán, nhân sự, biên dịch, thiết kế, soạn nội dung, dạy học là những nghề chuyển sang làm từ xa khá thuận, nhưng mỗi nghề có giới hạn riêng mà bạn cần biết trước.
Bài không nói về các lời mời "việc nhẹ lương cao" trên mạng, vì phần lớn trong số đó là bẫy và đã có bài riêng trong danh mục này. Bài đi vào chuyện thực tế hơn: nghề cũ của bạn chuyển được những phần nào, cách đổi tư duy từ nhân viên sang người cung cấp dịch vụ, tìm việc đầu tiên qua mạng lưới cũ, làm thử và thoả thuận, bảo mật dữ liệu khi làm tại nhà, và giữ cho nghề không bị cùn trong những năm con còn nhỏ.
Nghề văn phòng nào chuyển sang làm từ xa được
Không phải mọi phần của một nghề đều làm tại nhà được. Bảng dưới gợi ý phần việc hay được giao ra ngoài và những giới hạn cần biết.
| Nghề cũ | Phần việc hay nhận từ xa | Giới hạn cần biết |
|---|---|---|
| Kế toán | Ghi sổ, lập báo cáo cho hộ kinh doanh, công ty nhỏ; đối chiếu chứng từ | Một số công việc đòi chứng chỉ hành nghề hoặc tư cách pháp lý riêng; dữ liệu tài chính nhạy cảm |
| Nhân sự | Soạn quy trình, mô tả công việc, lọc hồ sơ, tổ chức đào tạo trực tuyến | Việc cần gặp trực tiếp người lao động khó làm từ xa |
| Biên dịch, phiên dịch | Dịch tài liệu, phụ đề, hiệu đính | Phiên dịch trực tiếp cần có mặt; tài liệu pháp lý có thể cần công chứng |
| Thiết kế | Thiết kế ấn phẩm, bao bì, hình ảnh mạng xã hội | Cần máy cấu hình đủ, nhiều vòng sửa theo ý khách |
| Soạn nội dung | Viết bài, soạn thư, biên tập tài liệu | Thu nhập phụ thuộc chất lượng và tốc độ, dễ bị ép giá |
| Giáo viên | Dạy kèm trực tuyến, soạn học liệu, chấm bài | Cần khung giờ cố định, nhà yên tĩnh trong giờ dạy |
| Chăm sóc khách hàng | Trực tin nhắn, thư, điện thoại theo ca | Thường đòi ca cố định, khó linh hoạt khi con ốm |
Đọc bảng, bạn sẽ thấy phần lớn việc từ xa đòi những khung giờ tập trung. Vì vậy câu hỏi đi kèm luôn là ai trông con trong khung giờ đó. Danh mục này có bài riêng về chia giờ làm và giờ con khi làm tại nhà.
Từ nhân viên sang người cung cấp dịch vụ
Khi đi làm công ty, bạn nhận việc từ quản lý, có quy trình sẵn, có đồng nghiệp hỗ trợ, lương về đều mỗi tháng. Khi nhận việc từ xa, bạn trở thành người cung cấp dịch vụ: tự xác định mình làm gì, làm tới đâu, giá bao nhiêu, giao khi nào, và tự chịu trách nhiệm khi có sai sót. Sự chuyển đổi này khó hơn bản thân kỹ năng nghề.
Bạn cần mô tả được dịch vụ của mình trong vài câu ngắn, ví dụ "nhận ghi sổ và lập báo cáo hằng tháng cho hộ kinh doanh bán lẻ" thay vì "nhận làm kế toán". Mô tả càng cụ thể, khách càng dễ quyết định, và bạn càng dễ từ chối những việc không thuộc phạm vi.
Bạn cũng cần quen với chuyện nói về tiền. Nhiều người từng làm nhân viên ngại báo giá, ngại nhắc khách thanh toán. Hãy coi đó là một phần của công việc. Các trang chuyên về việc làm tự do có bài kỹ về cách báo giá và soạn giao kèo; điều cần nhớ ở đây là mọi thoả thuận nên có văn bản, dù chỉ là một tin nhắn tóm tắt được hai bên xác nhận.
Cuối cùng là chuyện tự quản lý. Không ai nhắc hạn, không ai kiểm tra trước khi gửi. Một danh sách việc và một lịch giao hàng tuần, dù đơn giản, giúp bạn không bỏ sót việc giữa những ngày bận con.
Tìm việc đầu tiên qua mạng lưới cũ
Người tin bạn nhất là người từng thấy bạn làm việc. Trước khi tìm khách lạ trên mạng, hãy bắt đầu từ những người đã biết bạn.
- Liệt kê những nơi và những người bạn đã làm cùng: công ty cũ, đồng nghiệp đã chuyển chỗ, khách hàng từng phục vụ, thầy cô, bạn học cùng ngành.
- Nếu chia tay công ty cũ trong quan hệ tốt, hỏi quản lý cũ xem có phần việc nào công ty đang thuê ngoài hoặc đang thiếu người làm thời vụ. Nhiều nơi thích giao cho người đã hiểu quy trình nội bộ.
- Nhắn cho đồng nghiệp cũ một tin ngắn, nói rõ bạn đang nhận loại việc gì, khung thời gian nào, và nhờ họ giới thiệu nếu biết ai cần.
- Cập nhật hồ sơ nghề nghiệp trên các mạng nghề nghiệp, ghi rõ dịch vụ bạn nhận, không cần giấu chuyện đang nuôi con.
- Tham gia một hai cộng đồng nghề nghiệp đáng tin của ngành mình, nơi người ta chia sẻ việc và kinh nghiệm.
- Với mỗi lời giới thiệu, cảm ơn người giới thiệu và báo lại kết quả. Mạng lưới sống nhờ những điều nhỏ như vậy.
Khi nhận việc từ công ty cũ, đọc lại hợp đồng lao động và cam kết bảo mật đã ký trước đây để chắc chắn việc mới không vi phạm điều gì. Nếu có điểm chưa rõ, bạn có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn.
Làm thử ngắn và thoả thuận rõ ràng
Với khách mới, một phần việc thử nhỏ có trả tiền giúp cả hai bên đánh giá nhau mà không tốn nhiều. Bạn biết khách có trao đổi rõ không, có trả đúng hạn không; khách biết chất lượng và tốc độ của bạn. Tránh làm thử miễn phí những phần việc lớn, vì đó là cách một số người lấy được sản phẩm mà không trả công.
Khi đã quyết định làm, thống nhất bằng văn bản những điều cơ bản: phạm vi công việc, số lần sửa, hạn giao, cách giao, giá, cách và thời điểm thanh toán, ai giữ quyền với sản phẩm, xử lý thế nào nếu một bên muốn dừng. Với người mẹ có con nhỏ, nên thêm điều khoản về việc báo trước khi có thể trễ hạn vì lý do bất khả kháng.
Có một điều nhiều mẹ ngại nói: con nhỏ của mình. Bạn không cần giải thích chuyện gia đình với khách, nhưng nên đặt hạn giao có dự phòng và nói rõ khung giờ có thể trao đổi. Người thuê chuyên nghiệp quan tâm tới việc bạn giao đúng và đủ hơn là bạn làm vào giờ nào.
Thiết bị và bảo mật dữ liệu khách khi làm tại nhà
Làm việc văn phòng tại nhà nghĩa là bạn giữ dữ liệu của khách trên máy của mình, trong một không gian có trẻ nhỏ và người nhà. Vài thói quen cơ bản giúp bạn giữ uy tín:
- Dùng máy riêng hoặc tài khoản người dùng riêng cho công việc, có mật khẩu, không để con dùng chung tài khoản đó.
- Bật khoá màn hình tự động khi rời máy, kể cả chỉ đi pha sữa vài phút.
- Lưu tài liệu của khách ở chỗ có sao lưu, không để duy nhất trên một ổ cứng dễ hỏng.
- Không gửi tài liệu của khách qua tài khoản mạng xã hội cá nhân nếu khách không đồng ý.
- Không dán dữ liệu của khách như bảng lương, thông tin cá nhân, hợp đồng vào các công cụ trực tuyến hay chatbot khi chưa che thông tin hoặc chưa được phép.
- Giấy tờ in ra cất vào chỗ riêng, không để con lấy vẽ lên mặt sau.
- Khi kết thúc hợp đồng, xoá hoặc trả lại dữ liệu theo thoả thuận.
Với nghề kế toán, nhân sự, biên dịch tài liệu pháp lý, việc giữ bảo mật không chỉ là thói quen tốt mà còn là lý do khách chọn hay bỏ bạn. Ghi rõ cam kết bảo mật trong thoả thuận là cách tạo niềm tin ngay từ đầu.
Giữ nghề không bị cùn khi con còn nhỏ
Theo dõi thay đổi của ngành. Quy định kế toán, thuế, luật lao động, công cụ thiết kế đều thay đổi. Dành một chút thời gian mỗi tuần đọc tin của ngành, theo dõi vài nguồn chính thống.
Học thêm theo từng mẩu nhỏ. Khoá học dài khó theo khi con nhỏ. Chọn những bài học ngắn, học trong giờ con ngủ, áp dụng ngay vào việc đang làm.
Giữ chứng chỉ còn hiệu lực. Một số nghề có chứng chỉ cần gia hạn hoặc cập nhật. Đánh dấu ngày hết hạn để không bị lỡ.
Ghi lại những gì đã làm. Lưu danh sách dự án, khách hàng, kết quả. Khi muốn quay lại công ty, khoảng thời gian làm tại nhà sẽ là phần kinh nghiệm có thật thay vì một khoảng trống.
Giữ liên lạc với người trong nghề. Một buổi cà phê với đồng nghiệp cũ mỗi vài tháng, một nhóm chat nghề nghiệp, giúp bạn biết thị trường đang cần gì và không cảm thấy bị bỏ lại.
Những lời mời mang tên "việc tại nhà" nên tránh
Khi đã có nghề, bạn có lợi thế lớn: biết một công việc thật đòi hỏi gì và trả công ra sao. Dùng chính hiểu biết đó để lọc các lời mời. Những dạng dưới đây thường không phải việc của người có nghề, dù được quảng cáo là dành cho mẹ ở nhà:
- Việc không đòi hỏi kỹ năng gì nhưng hứa thu nhập cao hơn nghề cũ của bạn.
- Việc yêu cầu đóng phí đào tạo, phí tài liệu, phí kích hoạt tài khoản trước khi giao việc.
- Việc "nhập liệu", "đánh máy" trả theo trang mà phải mua phần mềm từ chính bên giao việc.
- Lời mời làm "đại lý", "trưởng nhóm" mà thu nhập chủ yếu đến từ việc mời thêm người.
- Bên thuê chỉ liên lạc qua tài khoản cá nhân, không có tên tổ chức kiểm tra được, không chịu ký thoả thuận.
- Việc đòi bạn dùng tài khoản ngân hàng hoặc giấy tờ của mình để nhận, chuyển tiền hộ.
So với những lời mời đó, việc nhận lại phần việc nghề cũ có thể chậm hơn lúc đầu, nhưng thu nhập bền và không đòi bạn mạo hiểm tiền hay giấy tờ. Bài về lừa đảo việc làm online trong danh mục này mô tả kỹ từng kiểu bẫy.
Câu hỏi thường gặp
Mẹ đang nghỉ thai sản có được nhận việc làm thêm tại nhà không?
Việc này liên quan tới hợp đồng lao động và chế độ thai sản bạn đang hưởng. Đọc lại hợp đồng, hỏi phòng nhân sự và cơ quan bảo hiểm xã hội trước khi nhận. Nếu có điều chưa rõ, bạn có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn.
Có nên nói với khách là mình đang nuôi con nhỏ không?
Không bắt buộc. Điều khách cần là bạn giao đúng hạn, đúng chất lượng và trả lời trong khung giờ đã hẹn. Nếu thấy thoải mái, chia sẻ ngắn cũng không sao; nhiều người thuê việc là cha mẹ và thông cảm.
Làm từ xa có ký hợp đồng lao động được không?
Có những công ty tuyển nhân viên làm từ xa theo hợp đồng lao động, có đóng bảo hiểm. Cũng có nhiều việc chỉ là hợp đồng dịch vụ theo từng đầu việc. Hai loại này khác nhau về quyền lợi, nên hỏi rõ trước khi nhận.
Thu nhập từ việc nhận từ xa có phải nộp thuế không?
Thu nhập từ dịch vụ cá nhân có thể thuộc diện chịu thuế thu nhập cá nhân, tuỳ mức và cách bên thuê chi trả. Một số bên thuê khấu trừ trước khi trả tiền. Hỏi cơ quan thuế nơi cư trú hoặc tham khảo trang chuyên về việc làm tự do.
Đã nghỉ việc vài năm thì có nhận được việc từ xa không?
Có thể, nhất là nếu bạn còn giữ liên lạc với người trong nghề và đã cập nhật kiến thức. Bắt đầu từ việc nhỏ, phạm vi hẹp để lấy lại nhịp, rồi mở rộng dần.
Làm sao biết một việc từ xa là thật?
Việc thật có bên thuê kiểm tra được, mô tả công việc cụ thể, trả tiền cho bạn sau khi làm chứ không đòi bạn nộp tiền trước. Nếu bị yêu cầu đóng phí, mua tài khoản hay gửi mã xác nhận, đó là dấu hiệu lừa đảo.