GioiGiang.comGiỏi Giang
Gửi con và người trông trẻ

Ông bà trông cháu cho mẹ đi làm: thống nhất cách nuôi mà không mất lòng

Khi ông bà trông cháu cho mẹ đi làm mà khác cách nuôi: chọn vài điều không nhường, nhường điều nhỏ, cách mở lời, ai nói với ai, và cách ghi nhận công sức ông bà.

Grandmother feeding a toddler on a low plastic stool in a Nghe An courtyard, mother in work clothes crouching beside them, all seen from the side, gentle morning haze

Khi ông bà trông cháu cho mẹ đi làm, khác cách nuôi là chuyện gần như chắc chắn xảy ra; cách giữ hoà khí là chọn ra vài điều an toàn không nhường, nhường những điều nhỏ, và để người con ruột nói chuyện với bố mẹ mình. Ông bà nuôi lớn cả một thế hệ, họ có kinh nghiệm thật; nhiều điều mới chỉ là khác chứ không phải đúng hay sai.

Bài này dành cho các mẹ đang nhờ ông bà nội hoặc ngoại trông con ban ngày. Nó không đứng về phía nào trong chuyện mẹ chồng nàng dâu; mục tiêu là để con được an toàn, ông bà được tôn trọng, và người mẹ đi làm không phải mang nỗi ấm ức cả ngày ở chỗ làm.

Vì sao khác cách nuôi là chuyện bình thường

Ông bà nuôi con trong một hoàn cảnh khác: ít sách, ít bác sĩ nhi, nhiều việc đồng áng hay buôn bán, và kinh nghiệm được truyền miệng từ thế hệ trước. Những gì ông bà làm đã giúp bố mẹ lớn lên, nên với ông bà, đó là cách đã được chứng minh. Khi con cái mang về những hướng dẫn mới, ông bà dễ cảm thấy kinh nghiệm cả đời của mình bị gạt đi.

Phía người mẹ, nỗi lo cũng thật. Bạn đã đọc về giấc ngủ an toàn, về cho ăn dặm, về màn hình với trẻ nhỏ, và bạn không có mặt cả ngày để thấy con được chăm thế nào. Sự bất lực khi vắng nhà khiến những điều nhỏ, như bà cho bé ăn thêm chút đường, cũng dễ biến thành chuyện lớn trong đầu.

Cũng cần nói thật một điều: người mẹ đi làm thường mang theo cảm giác có lỗi vì không tự chăm con. Cảm giác đó đôi khi biến thành sự khắt khe với người đang trông con thay mình. Nhận ra điều này giúp bạn phân biệt đâu là nỗi lo có cơ sở, đâu là nỗi buồn của chính mình cần được chia sẻ với chồng hay bạn bè, thay vì trút vào ông bà.

Hiểu được hai phía giúp bạn bước vào cuộc nói chuyện với tâm thế khác: không phải để thắng, mà để cùng nhau chăm một đứa trẻ mà cả hai bên đều thương. Ông bà không phải người làm thuê, và cũng không phải người phải chịu mọi quyết định của con cái. Đó là quan hệ cần được giữ, kể cả sau khi bé đã lớn và đi học.

Chọn vài điều không nhường

An toàn khi ngủ. Nếu bé còn nhỏ, cách đặt bé ngủ là điều nên giữ theo hướng dẫn của bác sĩ nhi, vì liên quan trực tiếp đến tính mạng. Giải thích lý do và nhờ bác sĩ nói giúp nếu cần.

Thuốc. Không cho bé dùng thuốc, kể cả thuốc nam hay lá tắm, khi bố mẹ chưa hỏi bác sĩ. Đây là điều nên nói rõ ngay từ đầu, vì ông bà thường rất tin vào bài thuốc quen.

Những rủi ro trong nhà. Nước, ban công, cầu thang, xe máy, đồ ăn dễ hóc. Bản quy tắc an toàn ghi ra giấy là cách nhẹ nhàng để nói những điều này mà không như dạy ông bà.

Dị ứng và bệnh của bé. Nếu bé đã được bác sĩ xác định dị ứng một món nào đó, đó là điều tuyệt đối, không có ngoại lệ "ăn một chút cho quen".

Cách xử phạt. Nếu nhà bạn không muốn đánh hay doạ bé, hãy nói thẳng, kèm gợi ý ông bà có thể làm gì thay khi bé ăn vạ. Ông bà thường làm theo khi được gợi ý cách khác thay vì chỉ bị cấm.

Những điều nên nhường

Danh sách không nhường càng ngắn thì càng dễ được giữ. Phần còn lại, nhường được thì nhường. Vài ví dụ thường gặp:

  • Bé mặc thêm một lớp áo so với ý mẹ, miễn là bé không bị nóng, ra mồ hôi nhiều.
  • Ông bà hát ru, bế ru thay vì để bé tự ngủ, trong khi ở nhà bố mẹ tập cho bé ngủ một mình.
  • Thực đơn theo kiểu ông bà nấu, miễn là đủ chất theo khung bố mẹ đưa và không có món bé chưa được ăn.
  • Giờ giấc lệch một chút so với lịch bố mẹ đặt ra.
  • Ông bà nói chuyện với bé bằng giọng quê, dạy bé những câu đồng dao, những trò chơi cũ.
  • Đồ chơi ông bà mua, cách ông bà bày biện góc chơi của bé.

Nhường những điều này không có nghĩa là bạn thua. Nó cho ông bà khoảng tự do để chăm cháu theo cách của mình, và cho bạn uy tín để giữ những điều thật sự quan trọng. Trẻ cũng học được rằng mỗi người lớn có cách riêng, và điều đó không làm bé rối.

Khi kinh nghiệm cũ và lời khuyên mới khác nhau

Nhiều điểm vênh giữa ông bà và bố mẹ lặp lại ở rất nhiều nhà. Bảng dưới gợi ý cách nhìn và cách nói cho mỗi điểm; với chuyện liên quan sức khoẻ của bé, lời của bác sĩ đang khám cho bé là căn cứ cuối cùng.

Điểm hay vênhÔng bà thường loCách nói gợi ý
Mặc nhiều áo, ủ kínSợ cháu bị lạnh, cảmCùng sờ gáy, lưng bé: ấm và khô là vừa, ướt mồ hôi là đang nóng
Mớm cơm, thổi nguội bằng miệngMuốn cháu ăn được, ăn nhanhNói về chuyện vi khuẩn từ miệng người lớn, đưa thìa riêng và bát nhỏ để nguội nhanh
Cho ăn thêm để cháu bụ bẫmCháu gầy là chăm không tốtMang sổ khám, cân đo của bé để ông bà thấy bé đang lớn đúng đà theo bác sĩ
Bế suốt, không cho bòSợ bẩn, sợ ngãDọn một khoảng sàn sạch, trải thảm, để ông bà thấy bé bò an toàn ngay trước mắt
Đánh vào tay khi cháu nghịchDạy cháu biết sợGợi ý cách khác: bế bé ra chỗ khác, cất đồ nguy hiểm, nói "không" một lần dứt khoát
Cho xem điện thoại để ănCháu ăn hết bát, đỡ vất vảThống nhất giờ ăn không có màn hình, đổi lại cho phép ông bà rút ngắn bữa nếu bé không muốn ăn

Đừng mang cả bảng này ra nói một lần. Chọn một điểm đang làm bạn lo nhất, nói, chờ vài tuần, rồi mới tới điểm khác. Ông bà cũng cần thời gian để đổi một thói quen đã có mấy chục năm.

Có những điểm bạn sẽ không thuyết phục được, và điều đó không sao nếu nó không ảnh hưởng tới an toàn của bé. Hãy tự hỏi: một năm nữa điều này còn quan trọng không? Nếu câu trả lời là không, đó là điều có thể nhường.

Cách mở lời cho nhẹ nhàng

Một cuộc trò chuyện về cách nuôi nên được chuẩn bị, không nên nổ ra lúc vừa đi làm về mệt mỏi. Trình tự gợi ý:

  1. Chọn lúc thong thả, không có mặt bé quấy khóc, không có người ngoài.
  2. Mở đầu bằng lời cảm ơn cụ thể: "Từ hôm bà trông bé, con đi làm yên tâm hẳn, bé lên cân, ngủ ngoan."
  3. Nói một hai điều mình mong, không phải mười điều. Nói theo hướng mình lo, ví dụ "Con đọc thấy bác sĩ dặn cho bé nằm ngửa khi ngủ, con hơi lo," thay vì "Bà làm sai rồi."
  4. Hỏi ý ông bà: "Bà thấy thế nào, có khó không?" Lắng nghe thật, vì có khi ông bà có lý do thực tế mà bạn chưa nghĩ ra.
  5. Nếu cần, mượn lời người thứ ba có uy tín, như bác sĩ khám cho bé. Đưa ông bà cùng đi khám định kỳ một lần để nghe trực tiếp.
  6. Hẹn xem lại sau một hai tuần, và ghi nhận khi ông bà đã thay đổi.

Câu mẫu mở lời nhẹ nhàng: "Mẹ ơi, con có chuyện này muốn nhờ mẹ, con biết mẹ nuôi tụi con lớn rồi nên có khi mẹ thấy con lo xa." Một chút khiêm tốn mở được nhiều cánh cửa.

Ai nói với ai: để người con ruột lên tiếng

Một nguyên tắc nhiều gia đình thấy hiệu quả: chuyện với bố mẹ chồng thì chồng nói, chuyện với bố mẹ đẻ thì vợ nói. Người con ruột nói thẳng được hơn, ông bà cũng dễ nghe con mình hơn, và người con dâu hay con rể không phải đứng ở vị trí khó xử.

Muốn vậy, hai vợ chồng phải thống nhất với nhau trước. Ngồi lại, nói rõ điều mình lo, cùng chọn ra hai ba điều không nhường. Khi người chồng hiểu và đồng tình, anh ấy sẽ nói với bố mẹ mình bằng giọng của một người cha đang lo cho con, chứ không phải người chuyển lời của vợ. Đây không phải là đẩy việc cho chồng; đây là chia đúng vai.

Nếu chồng chưa thấy những điều bạn lo là quan trọng, đừng biến nó thành cuộc tranh luận ai đúng ai sai. Đưa anh ấy cùng đọc một tài liệu hướng dẫn, cùng nghe bác sĩ nói trong một lần khám cho bé. Phần lớn người bố khi đã hiểu lý do an toàn thì sẵn lòng lên tiếng. Còn những điều nhỏ hai vợ chồng chưa thống nhất được, hãy xếp vào nhóm có thể nhường.

Ghi nhận và chăm sóc cho chính ông bà

Trông một đứa trẻ nhỏ cả ngày là việc nặng, kể cả với người trẻ. Với ông bà đã có tuổi, đó còn là sức lực của những năm lẽ ra được nghỉ ngơi. Lời cảm ơn thường xuyên và cụ thể, không chỉ dịp lễ Tết, giúp ông bà thấy công sức của mình được nhìn thấy.

Nên dành cho ông bà ngày nghỉ. Cuối tuần là thời gian bố mẹ tự trông con, để ông bà đi chơi, đi lễ hội làng, gặp bạn bè. Nếu ông bà trông cả tuần, tính đến chuyện nhờ thêm người giúp vài buổi chiều để giảm tải. Đừng đợi ông bà mệt đến mức đổ bệnh mới tính.

Để ý sức khoẻ ông bà: đau lưng khi bế cháu, mất ngủ, huyết áp. Đưa ông bà đi khám định kỳ như cách bạn đưa con đi tiêm phòng. Khi ông bà thấy được chăm sóc lại, họ cũng dễ cởi mở hơn khi bạn góp ý về cách nuôi cháu.

Và nhớ rằng bé đang học từ cách bố mẹ đối xử với ông bà. Một đứa trẻ lớn lên thấy bố mẹ tôn trọng, biết ơn ông bà sẽ mang điều đó theo lâu hơn mọi bài học về cách ăn cách ngủ.

Câu hỏi thường gặp

Ông bà cho bé xem điện thoại cả ngày thì nói thế nào?

Nói về điều bạn lo, không trách. Gợi ý ông bà những trò khác thay thế như đọc truyện tranh, đi dạo, chơi đồ hàng, và chuẩn bị sẵn đồ chơi ở nhà ông bà. Thống nhất một khung giờ có thể xem thay vì cấm hẳn.

Ông bà muốn cho bé dùng thuốc nam, lá tắm thì sao?

Nói rõ rằng nhà mình chỉ cho bé dùng gì khi đã hỏi bác sĩ, kể cả thuốc nam và lá tắm. Mời ông bà cùng đi khám để hỏi trực tiếp bác sĩ. Khi bé ốm, nếu có dấu hiệu nặng thì đưa đi khám ngay.

Có nên đưa tiền cho ông bà khi nhờ trông cháu không?

Tuỳ mỗi nhà. Có nhà gửi tiền sinh hoạt, có nhà lo chợ búa, có nhà đưa ông bà đi chơi. Điều quan trọng là hai bên nói ra để không ai cảm thấy bị coi nhẹ, và ông bà thấy công sức được ghi nhận.

Mẹ chồng không nghe con dâu góp ý thì làm gì?

Thường hiệu quả hơn khi để chồng nói với bố mẹ mình. Hai vợ chồng thống nhất trước điều cần giữ, rồi chồng nói với giọng của người cha lo cho con. Những điều nhỏ hơn, cân nhắc nhường để giữ hoà khí.

Ông bà mệt mà vẫn cố trông cháu thì phải làm sao?

Chủ động đề xuất giảm tải: nhờ thêm người giúp vài buổi chiều, cho bé đi nhóm trẻ một phần thời gian, bố mẹ tự trông cuối tuần. Nói theo hướng lo cho sức khoẻ ông bà, không phải vì ông bà trông không tốt.

Bé quen ông bà, về nhà không theo nếp bố mẹ thì sao?

Trẻ nhỏ thường thích nghi được với hai nếp khác nhau ở hai nơi. Giữ vài điều cốt lõi giống nhau như giờ ngủ trưa, quy tắc an toàn; những điều còn lại để bé quen dần. Nếu bé có thay đổi kéo dài về ăn ngủ, hỏi bác sĩ của bé.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138