GioiGiang.comGiỏi Giang
Quay lại làm việc sau sinh

Tập cho con bú bình trước khi mẹ đi làm: lúc bắt đầu, người cho bú, khi bé từ chối

Tập cho bé bú bình sữa mẹ trước ngày mẹ đi làm: bắt đầu từ vài tuần trước, để người khác cho bú, chọn thời điểm bé chưa quá đói, và khi nào cần đưa bé đi khám.

Father sitting on a low wooden stool in a bright kitchen in Lam Dong, feeding a baby from a bottle, baby cradled upright, both seen from the side, faces not visible, soft daylight

Nên bắt đầu tập cho con bú bình khoảng vài tuần trước ngày mẹ đi làm, mỗi ngày một lần, do người khác cho bú vào lúc bé chưa quá đói. Nhiều bé quen bú mẹ trực tiếp sẽ phản đối bình lúc đầu; điều đó thường cần thời gian và kiên nhẫn, không phải dấu hiệu có gì bất thường.

Bài này dành cho những gia đình muốn con tiếp tục nhận sữa mẹ vắt qua bình khi mẹ đi làm: thời điểm bắt đầu, ai nên cho bú, cách cho bú để bé không bỏ bú mẹ, xử lý khi bé từ chối, và dấu hiệu cần đưa bé đi khám. Chọn loại bình, núm, lượng sữa mỗi cữ là chuyện tuỳ từng bé, nên hỏi nhân viên y tế hoặc bác sĩ nhi; bài chỉ nêu nguyên tắc chung. Cho con bú sữa mẹ, sữa công thức hay kết hợp là lựa chọn của mỗi gia đình; phần lớn cách tập bú bình dưới đây dùng được cho cả hai loại sữa, chỉ khác ở cách chuẩn bị và bảo quản.

Vì sao nên tập sớm vài tuần

Bú mẹ và bú bình là hai cách bú khác nhau. Khi bú mẹ, bé phải ngậm sâu, điều khiển dòng sữa bằng nhịp mút của mình, và được ôm sát vào người mẹ với mùi, hơi ấm, nhịp tim quen thuộc. Khi bú bình, dòng sữa chảy theo cách khác, núm có cảm giác khác, và người cho bú cũng thường khác. Với một em bé đã quen bú mẹ nhiều tháng, đó là một thay đổi không nhỏ.

Tập trước vài tuần giúp bé có thời gian quen dần, không phải đối mặt với cái bình lạ đúng vào ngày đầu tiên vắng mẹ, khi bé vừa nhớ mẹ vừa đói. Nếu bé cần lâu hơn để chấp nhận, bạn cũng có thời gian thử những cách khác hoặc hỏi nhân viên y tế mà không bị áp lực ngày đi làm đã cận kề.

Thời điểm bắt đầu cụ thể nên trao đổi với nhân viên y tế hoặc chuyên gia tư vấn sữa mẹ, đặc biệt nếu việc bú mẹ của bé còn chưa ổn định. Với nhiều gia đình, tập vào những tuần cuối của kỳ nghỉ thai sản là vừa: bé đã quen bú mẹ, mẹ đã có một ít sữa vắt trữ, và vẫn còn đủ thời gian trước ngày quay lại làm việc.

Ai nên cho bé bú bình

Người khác, không phải mẹ, trong những lần đầu. Nhiều bé từ chối bình khi mẹ cầm, vì ngửi thấy mùi mẹ và chờ được bú trực tiếp. Bố, bà hay người trông con cho bú thường dễ được bé chấp nhận hơn.

Tốt nhất là người sẽ trông bé khi mẹ đi làm. Nếu người trông cho bú từ những lần đầu, bé quen cả cái bình lẫn người cho bú cùng lúc. Đây cũng là dịp để người trông học cách cho bú theo đúng nếp của bé.

Mẹ ra khỏi phòng, có khi ra khỏi nhà. Bé nghe tiếng hay ngửi mùi mẹ ở gần thường quấy và đòi mẹ. Mẹ có thể đi dạo một lúc, vừa tạo khoảng cách cho bé, vừa có chút thời gian cho mình.

Người cho bú bình tĩnh, không vội. Bé cảm nhận được sự căng thẳng của người bế. Người cho bú ngồi thoải mái, bế bé tư thế quen, nói chuyện nhẹ nhàng, không ép bé phải bú hết.

Giữ một vài người cố định. Thay quá nhiều người cho bú trong thời gian tập dễ làm bé bối rối. Một hai người cố định giúp bé quen nhanh hơn.

Cách cho bú bình để bé không bỏ bú mẹ

Nhiều mẹ lo rằng bú bình quen rồi bé sẽ chê bú mẹ. Cách cho bú theo nhịp giúp việc bú bình gần với bú mẹ hơn. Nguyên tắc chung:

  1. Bế bé ở tư thế hơi thẳng, đầu cao hơn bụng, không đặt bé nằm ngửa phẳng khi bú.
  2. Chạm núm vào môi để bé tự há miệng và ngậm, không đẩy núm vào miệng bé.
  3. Giữ bình gần nằm ngang, chỉ nghiêng vừa đủ để sữa ở đầu núm, để bé phải mút mới có sữa như khi bú mẹ.
  4. Cho bé nghỉ ngắn sau vài phút bằng cách hạ bình xuống một chút, để bé tự điều chỉnh nhịp.
  5. Đổi bên bế giữa cữ bú, như khi bé bú hai bên ngực.
  6. Để bé tự quyết định khi nào no; dừng khi bé quay đi, nhả núm, hay chậm lại hẳn, không ép bú hết bình.
  7. Không để bé tự cầm bình nằm bú một mình, không cho bé ngủ với bình trong miệng.

Cách cho bú này cũng nên được ghi ra cho người trông. Nhiều người lớn quen cho bú nhanh để bé "ăn hết", nhưng cho bú quá nhanh có thể khiến bé ăn nhiều hơn nhu cầu và thích dòng chảy nhanh của bình hơn bú mẹ.

Khi bé từ chối bình: những điều có thể thử

Bé từ chối bình trong những lần đầu là chuyện rất hay gặp. Trước khi lo lắng, hãy thử lần lượt từng điều, mỗi lần chỉ đổi một thứ để biết điều gì có tác dụng:

  • Cho bú khi bé chưa quá đói, ví dụ ngay sau khi vừa ngủ dậy, thay vì lúc bé đã khóc đòi ăn.
  • Đổi tư thế: bế quay mặt ra ngoài, bế đi lại nhẹ nhàng, hoặc cho bú khi bé đang nửa tỉnh nửa ngủ.
  • Làm ấm núm bằng nước ấm sạch, hoặc nhỏ một giọt sữa lên đầu núm để bé nếm thấy vị quen.
  • Thử ở một chỗ khác trong nhà, nơi bé không gắn với việc bú mẹ.
  • Quấn bé trong một chiếc áo hay khăn có mùi mẹ.
  • Nếu đã thử nhiều ngày, hỏi nhân viên y tế về việc đổi loại núm hoặc cách cho uống khác như cốc nhỏ, thìa, phù hợp với tuổi của bé.
  • Nghỉ một hai ngày rồi thử lại, nếu bé phản đối dữ dội và cả nhà đã căng thẳng.

Đừng ép bé bú khi bé đang khóc to và vặn người. Một lần ép bú căng thẳng có thể khiến bé càng sợ bình hơn trong những lần sau. Ngắn, nhẹ và lặp lại hằng ngày thường hiệu quả hơn những buổi tập dài.

Lịch tập gợi ý trong những tuần trước ngày đi làm

Lịch dưới đây là ví dụ giả định cho một bé đang bú mẹ hoàn toàn. Mức độ và tốc độ tuỳ từng bé; nếu bé cần lâu hơn, cứ kéo dài từng giai đoạn.

Giai đoạnViệc làmMục tiêu
Tuần đầu tậpMỗi ngày một lần, người khác cho bú một lượng nhỏ vào cữ bé vui vẻ nhấtBé làm quen với núm và người cho bú
Tuần thứ haiVẫn mỗi ngày một lần, mẹ ra ngoài trong lúc bé bú bìnhBé bú được một phần cữ bằng bình khi mẹ vắng
Tuần thứ baThay một cữ bú ban ngày bằng bình, đúng vào giờ mẹ sẽ đi làmBé bú trọn cữ bằng bình
Tuần trước ngày đi làmChạy thử một ngày: các cữ ban ngày bằng bình, sáng tối bú mẹ trực tiếpCả nhà quen nhịp ngày đi làm

Trong suốt thời gian tập, mẹ vẫn cho bú trực tiếp các cữ còn lại và vắt sữa vào khoảng giờ bé bú bình, để giữ nhịp tạo sữa. Phần vắt sữa ở cơ quan sau khi đi làm lại có bài riêng trong danh mục này.

Chuẩn bị bình và dặn người trông

Khi bé đã nhận bình, phần còn lại là để việc cho bú diễn ra trơn tru trong những ngày mẹ vắng. Đồ dùng cho bé bú cần được rửa sạch sau mỗi lần dùng và làm sạch theo hướng dẫn của nhà sản xuất hoặc của nhân viên y tế; với trẻ nhỏ, nhiều nơi khuyên tiệt trùng định kỳ. Bạn nên thống nhất với người trông một cách làm cố định, đặc biệt nếu ông bà quen cách khác từ thời trước.

Sữa mẹ vắt nên được làm ấm nhẹ bằng cách đặt bình vào nước ấm, không đun sôi và không dùng lò vi sóng, vì lò vi sóng làm nóng không đều, có thể tạo những điểm nóng gây bỏng miệng bé. Thử độ ấm bằng cách nhỏ vài giọt lên cổ tay người lớn trước khi cho bé bú. Sữa đã rã đông, sữa bé bú dở, thời gian để ngoài bao lâu thì phải bỏ: những điều này nên theo hướng dẫn của nhân viên y tế và được ghi rõ cho người trông.

Một tờ dặn ngắn dán gần tủ lạnh giúp người trông không phải nhớ hết: túi sữa nào dùng trước, cách làm ấm, cách cho bú theo nhịp, những dấu hiệu bé no, và khi nào gọi cho bố mẹ. Trong tuần đầu mẹ đi làm, hãy hỏi người trông mỗi tối xem bé bú thế nào, để kịp chỉnh lượng sữa trữ cho ngày hôm sau.

Khi nào cần đưa bé đi khám

Từ chối bình vài ngày đầu là bình thường, nhưng có những dấu hiệu cho thấy bạn không nên chờ thêm. Hãy đưa bé đi khám hoặc hỏi bác sĩ nhi khi bé bú ít hẳn mà không bù lại bằng bú mẹ, số lần đi tiểu giảm rõ, tã khô lâu hơn thường lệ, môi khô, li bì, ít phản ứng, hay khóc yếu.

Cũng nên hỏi bác sĩ nếu bé thường xuyên sặc, ho, khó thở khi bú bình, nôn nhiều sau bú, hay có vẻ đau khi bú. Những dấu hiệu này có thể liên quan đến cách bú, đến núm, hoặc đến vấn đề sức khoẻ cần được đánh giá, và chỉ bác sĩ mới xác định được.

Nếu sau nhiều tuần bé vẫn không nhận bình dù đã thử nhiều cách, đừng tự trách mình hay bé. Hãy trao đổi với nhân viên y tế về những cách cho bé ăn khác phù hợp với tuổi, và nếu cần, nói chuyện với công ty về việc xếp giờ để về cho bú hoặc để người trông mang bé đến gần chỗ làm trong những tháng đầu. Mỗi bé có nhịp riêng, và có nhiều cách để bé được ăn đủ khi mẹ đi làm. Điều quan trọng nhất không phải bé bú bằng cách nào, mà là bé được ăn đủ, lớn đều và người lớn quanh bé đủ bình tĩnh để chăm bé.

Câu hỏi thường gặp

Bắt đầu tập bú bình quá sớm có làm bé bỏ bú mẹ không?

Đây là điều nhiều mẹ lo, và thời điểm phù hợp tuỳ từng bé, nhất là khi việc bú mẹ chưa ổn định. Hãy hỏi nhân viên y tế hoặc chuyên gia tư vấn sữa mẹ. Cho bú bình theo nhịp, chậm và có nghỉ, giúp giảm nguy cơ bé thích bình hơn bú mẹ.

Mỗi cữ bú bình nên cho bao nhiêu sữa?

Lượng sữa mỗi cữ tuỳ tuổi, cân nặng và nhu cầu của từng bé. Bạn nên hỏi bác sĩ nhi hoặc nhân viên y tế để có con số phù hợp, và dặn người trông theo dõi dấu hiệu no của bé thay vì ép bú hết bình.

Có nên đổi nhiều loại bình, núm khác nhau để tìm loại bé thích không?

Đổi liên tục dễ làm bé bối rối. Nên kiên trì với một loại trong vài ngày, thử những cách khác như đổi người cho bú, đổi thời điểm trước. Nếu vẫn không được, hỏi nhân viên y tế về loại núm phù hợp với tuổi và cách bú của bé.

Bé chỉ chịu bú bình khi ngủ mơ màng có được không?

Nhiều bé nhận bình dễ hơn lúc nửa tỉnh nửa ngủ, và đó có thể là bước đầu. Tuy vậy, không để bé ngủ với bình trong miệng. Dần dần thử cho bú vào lúc bé tỉnh hơn để bé quen bú bình như một cữ ăn bình thường.

Bé không chịu bú bình ban ngày nhưng bú mẹ rất nhiều buổi tối thì có sao không?

Một số bé bú ít ban ngày khi mẹ vắng rồi bú bù vào buổi tối và ban đêm. Điều cần theo dõi là bé có đủ tã ướt, tăng cân và lanh lợi không. Nếu có dấu hiệu bé ăn không đủ, hãy đưa bé đi khám.

Bố cho bú bình có giúp gì ngoài việc tập cho bé không?

Có. Bố cho bú tạo thời gian gắn bó giữa bố và con, và giúp mẹ có khoảng nghỉ. Nhiều nhà giữ một cữ bú bình do bố đảm nhận ngay cả khi mẹ ở nhà, như một nếp chung của gia đình.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138