GioiGiang.comGiỏi Giang
Tài chính gia đình khi hai vợ chồng đi làm

Ngân sách tháng đầu đi làm lại sau sinh: khoản mới, khoản trùng và cách chuẩn bị

Tháng đầu mẹ đi làm lại sau sinh thường tốn hơn dự tính: khoản mới, khoản trùng trong tuần chuyển tiếp, kỳ lương lệch ngày và cách chuẩn bị trước sáu tuần.

Mother packing a small insulated cooler bag beside a breast pump case on a dining table in a Thai Nguyen apartment at dawn, office bag ready, face turned away

Tháng đầu tiên đi làm lại sau khi nghỉ thai sản sáu tháng thường là tháng tốn kém bất ngờ: có khoản mới như người trông và đồ trữ sữa, có khoản trùng như vừa trả người trông vừa nghỉ thêm vài ngày để con quen, và kỳ lương đầu có thể chưa về kịp. Chuẩn bị trước khoảng sáu tuần, với một ngân sách riêng cho tháng chuyển tiếp, giúp mẹ đi làm lại mà không phải lo tiền đúng lúc đang lo con nhất.

Bài này chỉ bàn chuyện tiền của tháng chuyển tiếp. Phần chuẩn bị tâm lý, tập cho con quen người trông, nói chuyện với quản lý có ở danh mục quay lại làm việc sau sinh của trang. Quyền lợi thai sản và thời gian nghỉ cho con bú trong giờ làm theo Bộ luật Lao động 2019 nên hỏi phòng nhân sự nơi bạn làm; bài không đi vào mức tiền hay con số cụ thể. Mọi số liệu trong bài là ví dụ giả định.

Vì sao tháng đầu đi làm lại tốn hơn tháng bình thường

Một tháng đi làm bình thường khi đã ổn định có chi phí khá đều. Tháng đầu quay lại thì khác vì ba lý do chồng lên nhau. Thứ nhất, nhiều khoản chi xuất hiện lần đầu cùng lúc: đặt cọc hoặc đóng phí cho nhà trẻ, mua đồ cho con mang theo, đồ trữ sữa, quần áo đi làm vừa với cơ thể sau sinh. Những khoản này tháng sau không lặp lại, nhưng tháng đầu thì dồn cục.

Thứ hai, có giai đoạn trùng chi. Để con quen người trông, nhiều gia đình thuê người trước một hai tuần khi mẹ vẫn ở nhà, hoặc cho con đi nhà trẻ nửa ngày rồi tăng dần. Trong giai đoạn đó, chi phí trông con đã bắt đầu, còn thu nhập của mẹ chưa về.

Thứ ba là lệch ngày. Kỳ lương đầu tiên sau khi quay lại có thể chỉ tính số ngày làm việc thực tế trong tháng, và về vào ngày trả lương của công ty, không phải ngày mẹ bắt đầu đi làm. Trong khi đó, tiền người trông hay học phí thường phải trả đầu tháng. Nếu không tính trước, gia đình dễ hụt tiền đúng vào những tuần đầu đầy căng thẳng.

Khoản mới, khoản trùng và khoản giảm của tháng chuyển tiếp

Liệt kê theo ba nhóm giúp bạn thấy bức tranh đủ hơn. Cột cuối là ví dụ giả định để minh hoạ cách ước, bạn thay bằng số thực.

NhómKhoảnGhi chúVí dụ giả định
Khoản mớiNgười trông hoặc phí nhà trẻ, đặt cọc nếu cóHỏi rõ trả đầu hay cuối tháng8 phần
Khoản mớiĐồ trữ sữa, túi giữ lạnh, bình, đồ mang theo cho conMua vừa đủ, dùng thử trước khi mua thêm1 phần
Khoản mớiQuần áo đi làm hợp cơ thể sau sinh và thuận tiện vắt sữaVài bộ dùng xoay vòng là đủ1 phần
Khoản trùngTrả người trông trong tuần cho con làm quen khi mẹ chưa có lươngThường một đến hai tuần2 phần
Khoản giảmMột số khoản khi mẹ ở nhà cả ngày như điện, đồ ăn vặtGiảm ít, đừng tính quá nhiềutrừ nửa phần

Ở ví dụ này, tháng chuyển tiếp cần thêm khoảng 11 phần so với tháng thường lúc mẹ còn nghỉ. Phần lớn là khoản trông con, sẽ lặp lại hằng tháng; nhưng khoảng 4 phần là khoản một lần, chỉ gặp trong tháng đầu.

Tách riêng hai loại này giúp bạn không hoảng khi nhìn tổng chi tháng đầu. Khoản một lần có thể lấy từ quỹ đã chuẩn bị trong thời gian mang thai hoặc từ quỹ chung; khoản lặp lại thì phải nằm gọn trong ngân sách thường của những tháng sau, nếu không vừa thì cần bàn lại cách trông con hoặc cách chia chi phí ngay từ bây giờ.

Chuẩn bị trước sáu tuần

Sáu tuần là đủ thời gian để tìm hiểu, hỏi giá, và để dành mà không vội. Danh sách dưới đây đi theo thứ tự thời gian.

  1. Sáu tuần trước: hỏi phòng nhân sự ngày dự kiến quay lại, cách tính kỳ lương đầu, và chỗ vắt sữa ở cơ quan nếu cần.
  2. Năm tuần trước: chốt phương án trông con với hai vợ chồng, hỏi rõ chi phí, ngày trả, các khoản đóng một lần.
  3. Bốn tuần trước: lập ngân sách riêng cho tháng chuyển tiếp, theo ba nhóm khoản mới, khoản trùng, khoản giảm.
  4. Ba tuần trước: để riêng số tiền cho tháng này, tách khỏi tiền chi tiêu thường ngày; nếu chưa đủ, bàn với chồng phần bù từ quỹ chung.
  5. Hai tuần trước: bắt đầu cho con làm quen người trông; mua đồ cần thiết sau khi đã thử, không mua cả bộ ngay từ đầu.
  6. Tuần cuối: xem lại quần áo đi làm, chuẩn bị đồ mang theo, và để dành một khoản nhỏ cho chi phí phát sinh.

Nếu công ty cho phép quay lại theo lộ trình như làm ít giờ trong vài tuần đầu, nhớ tính lại thu nhập cho đúng. Những thoả thuận như vậy nên có văn bản, hỏi rõ với phòng nhân sự về cách tính lương và các khoản liên quan.

Những khoản nên chi để giữ sức cho mẹ

Bữa ăn đủ chất mang đi làm. Tháng đầu, mẹ vừa đi làm vừa có thể đang cho con bú, ăn vội dễ mệt. Một khoản cho bữa trưa tử tế là đáng giá hơn tiết kiệm vài bữa.

Đi lại thuận tiện hơn trong vài tuần đầu. Nếu quãng đường dài hoặc phải mang đồ trữ sữa, có thể chọn cách đi lại đỡ mệt hơn trong tháng đầu, rồi điều chỉnh khi đã quen.

Vài giờ có người trông vào cuối tuần. Sau một tuần làm việc và chăm con ban đêm, vài giờ được ngủ bù hay ngồi yên một mình giúp mẹ hồi sức. Khoản này nên nằm trong ngân sách, không phải thứ bị cắt đầu tiên.

Đồ dùng giúp tiết kiệm thời gian. Một nồi nấu chậm, hộp chia thức ăn để nấu cuối tuần cho cả tuần. Món nào giúp bớt việc buổi tối thì đáng cân nhắc, món nào chỉ là trào lưu thì đợi một tháng rồi tính.

Khám sức khoẻ khi thấy không ổn. Nếu mệt kéo dài, đau, buồn bã hay lo âu nhiều tuần, đừng tiết kiệm buổi khám. Hãy gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý; sức khoẻ của mẹ là nền cho cả gia đình.

Chia chi phí trông con với chồng cho công bằng

Một cái bẫy hay gặp là coi tiền người trông là khoản "để mẹ được đi làm", rồi mặc định trừ vào lương mẹ. Một vài nguyên tắc giúp chia hợp lý hơn.

  • Chi phí trông con là chi phí của cả gia đình, đi quỹ chung, góp theo tỷ lệ mà hai vợ chồng đã thống nhất.
  • Khoản trùng trong tuần cho con làm quen là khoản của tháng chuyển tiếp, lấy từ quỹ chung hoặc quỹ chuẩn bị, không lấy từ tiền riêng của mẹ.
  • Đồ trữ sữa, đồ mang theo cho con là đồ của con, đi quỹ chung.
  • Quần áo đi làm của mẹ là chi phí đi làm, giống như đồ đi làm của bố.
  • Nếu mẹ chọn làm ít giờ hơn để đón con, phần thu nhập giảm là quyết định của cả nhà, nên tính lại tỷ lệ góp.
  • Xem lại sau ba tháng, khi các khoản một lần đã qua và chi phí hằng tháng ổn định.

Những nguyên tắc này không phải để tính toán chi li với nhau, mà để cả hai cùng thấy rõ chi phí thật của việc nuôi con khi cả hai đi làm. Khi con số rõ ràng, ít ai còn cảm giác mình gánh phần hơn.

Sau tháng đầu: từ ngân sách chuyển tiếp về ngân sách thường

Khi tháng đầu qua đi, phần lớn khoản một lần không lặp lại, còn khoản trông con trở thành chi phí đều. Đây là lúc lập lại ngân sách tháng của cả nhà theo hoàn cảnh mới: hai nguồn thu, chi phí trông con cố định, nhịp đi làm và đón con đã rõ. Đừng giữ nguyên ngân sách của thời mẹ nghỉ thai sản, vì cấu trúc chi tiêu đã khác hẳn.

Ba tháng đầu đi làm lại cũng hay có chi phí phát sinh vì con ốm khi mới đi nhà trẻ hoặc mới gặp người trông. Nếu tháng nào vượt, đừng vội kết luận ngân sách sai. Ghi lại lý do, và sau ba tháng mới đánh giá xem đó là chuyện tạm thời hay chi phí sẽ lặp lại.

Cuối cùng, bạn nên để ý cảm giác của chính mình. Nhiều mẹ tháng đầu đi làm lại thấy vừa nhẹ nhõm vừa có lỗi, vừa vui vì gặp lại đồng nghiệp vừa nhớ con. Những cảm xúc này bình thường. Nếu chúng nặng nề kéo dài, ảnh hưởng tới giấc ngủ, ăn uống, công việc, hãy nói với người thân và gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý.

Ví dụ giả định: tháng chuyển tiếp của một gia đình

Một gia đình giả định có mẹ đi làm lại vào giữa tháng. Hai tuần trước đó, họ thuê người trông để con làm quen, mẹ vẫn ở nhà phụ. Người trông nhận tiền theo tháng, trả vào đầu tháng, trong khi lương đầu tiên của mẹ chỉ tính nửa tháng làm việc và về vào ngày trả lương cuối tháng sau. Nếu không chuẩn bị, gia đình này phải trả gần hai tháng tiền người trông trước khi nhận được đồng lương đầy đủ đầu tiên của mẹ.

Nhờ lập ngân sách chuyển tiếp từ sáu tuần trước, họ biết khoảng hụt này từ sớm. Mẹ để riêng một phần tiền thai sản nhận được, bố góp thêm vào quỹ chung trong hai tháng, và gia đình hoãn việc mua sắm đồ dùng chưa gấp. Đồ trữ sữa chỉ mua vừa đủ, sau một tuần dùng thử mới mua thêm loại hợp với giờ giấc ở cơ quan.

Đến tháng thứ ba, chi tiêu ổn định. Hai vợ chồng ngồi lại, lập ngân sách thường cho giai đoạn mới, và bổ sung lại phần đã rút. Điều họ rút ra là: khoảng hụt của tháng chuyển tiếp không lớn, nhưng nếu không thấy trước thì nó rơi đúng vào lúc cả nhà mệt nhất.

Câu hỏi thường gặp

Có nên thuê người trông trước khi đi làm lại không?

Nhiều gia đình thuê trước một đến hai tuần để con quen và mẹ yên tâm. Khoản trùng này nên tính vào ngân sách tháng chuyển tiếp. Nếu ngân sách eo hẹp, có thể cho con làm quen nửa ngày rồi tăng dần để giảm chi phí.

Kỳ lương đầu tiên sau thai sản được tính thế nào?

Cách tính kỳ lương đầu tuỳ quy chế của từng công ty, thường theo số ngày làm thực tế trong kỳ. Bạn nên hỏi phòng nhân sự trước khi quay lại để biết ngày nhận và ước số tiền, tránh bị hụt trong những tuần đầu.

Mua đồ trữ sữa loại nào để không tốn?

Bài không khuyên hãng cụ thể. Nguyên tắc là mua vừa đủ cho vài ngày, dùng thử, rồi mới mua thêm. Hỏi chỗ làm có tủ lạnh dùng được không trước khi mua túi giữ lạnh. Nếu có vấn đề về sữa hay đau, hãy hỏi nhân viên y tế hoặc bác sĩ.

Quay lại làm ít giờ trong tháng đầu có lợi không?

Với nhiều mẹ, lộ trình tăng dần giúp cả mẹ và con thích nghi tốt hơn, đổi lại thu nhập tháng đầu thấp hơn. Nếu công ty cho phép, hãy thoả thuận bằng văn bản và tính lại ngân sách theo thu nhập thực tế.

Tháng đầu vượt ngân sách nhiều thì làm gì?

Đầu tiên xem phần vượt là khoản một lần hay khoản sẽ lặp lại. Khoản một lần lấy từ quỹ dự phòng rồi nạp lại dần. Khoản lặp lại thì phải sửa ngân sách cho ba tháng tiếp theo, và hai vợ chồng cùng bàn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138