GioiGiang.comGiỏi Giang
Tài chính gia đình khi hai vợ chồng đi làm

Chi phí gửi trẻ so với thu nhập của mẹ: cách tính đủ trước khi quyết định

Cách cộng đủ chi phí đi làm khi có con nhỏ, những giá trị không hiện trên phiếu lương, và vì sao phép tính này là của cả hai vợ chồng chứ không riêng người mẹ.

Woman in office clothes holding a toddler hand at the gate of a small home daycare in Ho Chi Minh City, early morning, motorbike parked nearby, both seen from behind

So chi phí gửi trẻ với thu nhập của mẹ là phép tính cần làm, nhưng nếu chỉ lấy lương trừ tiền gửi trẻ thì kết quả gần như luôn sai. Một phép tính đủ phải cộng mọi khoản phát sinh vì đi làm, phải chia chi phí trông con cho thu nhập của cả hai vợ chồng chứ không riêng người mẹ, và phải đặt cạnh những giá trị không hiện trên phiếu lương như bảo hiểm xã hội, kinh nghiệm, quan hệ nghề nghiệp.

Bài này không trả lời thay bạn nên đi làm hay ở nhà. Cả hai lựa chọn đều chính đáng, và mỗi nhà có hoàn cảnh riêng. Mục đích là giúp bạn có một bảng con số trung thực để hai vợ chồng cùng nhìn vào, thay vì quyết định trong lúc mệt mỏi hay sau một câu nói của người ngoài. Mọi con số trong bài là ví dụ giả định.

Vì sao phép tính lương trừ tiền gửi trẻ bị lệch

Câu hỏi "lương em có đủ trả tiền gửi con không" nghe hợp lý, nhưng chứa sẵn một giả định ít ai để ý: chi phí trông con là chi phí của riêng người mẹ. Trên thực tế, con là con của cả hai người, và việc trông con khi cả hai đi làm là chi phí của gia đình. Nếu bố đi làm còn mẹ ở nhà, thì công trông con của mẹ cũng đang "trả" cho phép bố đi làm. Đặt câu hỏi chỉ vào lương của mẹ khiến kết quả nghiêng về một phía ngay từ đầu.

Cách đặt vấn đề cân hơn là: tổng thu nhập gia đình khi cả hai đi làm, trừ tổng chi phí phát sinh vì cả hai đi làm, so với tổng thu nhập khi một người ở nhà, trừ chi phí của phương án đó. Phép tính này cho ra cùng một con số tiền mặt, nhưng nó giữ cho cuộc nói chuyện ở đúng chỗ: đây là quyết định của cả nhà, không phải bài kiểm tra xem công việc của mẹ "có đáng" hay không.

Lý do thứ hai là phép tính đơn giản bỏ qua thời gian. Chi phí trông con cao nhất trong vài năm đầu, rồi giảm khi con vào mẫu giáo và tiểu học. Thu nhập của người đi làm thì thường tăng dần theo kinh nghiệm. Một năm con số sát nhau không có nghĩa là năm năm sẽ như vậy.

Những khoản phát sinh vì đi làm mà hay bị quên

Bảng dưới liệt kê các khoản thật sự đổi đi khi một người đi làm hay ở nhà. Cột ví dụ giả định chỉ để minh hoạ cách ghi, bạn điền số của nhà mình.

KhoảnGhi chú khi tínhVí dụ giả định mỗi tháng
Người trông hoặc nhà trẻTính cả tiền ăn, khoản đóng đầu năm chia đều cho mười hai tháng8 phần
Đi lạiXăng xe, gửi xe ở chỗ làm, quãng đường đưa đón con1 phần
Ăn trưa và cà phê ở chỗ làmChỉ phần chênh so với ăn ở nhà1 phần
Quần áo, đồ dùng đi làmChia theo nămnửa phần
Đồ ăn chế biến sẵn, dịch vụ giao đồPhần mua thêm vì không kịp nấu1 phần
Ngày nghỉ không lương khi con ốmƯớc theo năm trước, nếu cónửa phần

Ở ví dụ giả định này, tổng chi phí phát sinh vì đi làm khoảng 12 phần mỗi tháng. Nếu thu nhập thực nhận của mẹ là 14 phần, phần tiền mặt còn lại nhìn có vẻ mỏng. Nhưng đó mới là một nửa bức tranh, phần sau mới là chỗ quyết định.

Những giá trị không nằm trên phiếu lương

Thời gian đóng bảo hiểm xã hội. Khi đi làm theo hợp đồng lao động, người lao động và chủ sử dụng cùng đóng bảo hiểm xã hội theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024. Thời gian đóng này gắn với nhiều quyền lợi về sau như thai sản lần sau, ốm đau, lương hưu. Nghỉ việc thì quá trình này tạm dừng, trừ khi tự tham gia hình thức tự nguyện. Chi tiết quyền lợi nên hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội nơi bạn ở.

Kinh nghiệm và đà nghề nghiệp. Mỗi năm làm việc là thêm kỹ năng, quan hệ, vị trí. Rời công việc vài năm rồi quay lại vẫn hoàn toàn có thể, nhưng thường phải đi lại một đoạn. Điều này không có nghĩa nên đi làm bằng mọi giá, chỉ là nó cần được đặt lên bàn cân.

Tăng lương theo thời gian. Chi phí gửi trẻ lớn nhất trong vài năm đầu. Thu nhập của người tiếp tục đi làm thường tăng. Nếu vẽ cả hai đường trên năm năm, khoảng cách thường khác hẳn so với tháng đầu tiên.

Tiếng nói tài chính trong gia đình. Có thu nhập riêng giúp nhiều phụ nữ thấy tự chủ hơn. Nếu chọn ở nhà, gia đình nên có cách bảo đảm người ở nhà vẫn có phần riêng và vẫn được bàn mọi quyết định tiền bạc, như bài về khi một người nghỉ việc chăm con trong cùng danh mục.

Sức khoẻ tinh thần của chính người mẹ. Có người thấy được đi làm là được thở; có người thấy ở nhà với con là điều mình muốn. Không có đáp án chung. Cảm giác của bạn là một dữ kiện thật, không phải chuyện phụ.

Làm bảng so sánh hai phương án trong một buổi tối

Hai vợ chồng cùng ngồi, mỗi người một tờ giấy, rồi so với nhau. Cách này giúp thấy ngay ai đang hình dung khác ai.

  1. Ghi tổng thu nhập thực nhận của gia đình nếu cả hai cùng đi làm.
  2. Cộng mọi chi phí phát sinh vì cả hai đi làm, theo bảng ở trên, chứ không chỉ tiền gửi trẻ.
  3. Ghi tổng thu nhập nếu một người tạm ở nhà, kể cả khoản làm thêm tại nhà nếu thực tế làm được.
  4. Cộng chi phí của phương án ở nhà: tự đóng bảo hiểm nếu muốn duy trì, chi phí sinh hoạt tăng vì ở nhà nhiều hơn, khoản cho người ở nhà có thời gian nghỉ.
  5. So hai con số tiền mặt còn lại, rồi viết ra những giá trị không phải tiền của mỗi phương án.
  6. Vẽ thử bức tranh sau hai năm và sau năm năm: con đi mẫu giáo, chi phí trông con đổi thế nào, thu nhập đổi thế nào.
  7. Hẹn một tuần sau quyết định, để không ai phải chốt ngay trong buổi đầu.

Nếu sau khi tính, cả hai vợ chồng cùng thấy phương án nào hợp hơn, đó là quyết định tốt cho nhà bạn, bất kể người ngoài nghĩ gì.

Những phương án ở giữa ít được tính tới

Lựa chọn không chỉ có đi làm toàn thời gian hay ở nhà hoàn toàn. Trước khi chốt, nên xem thử các cách sắp xếp ở giữa.

  • Xin làm linh hoạt giờ giấc hoặc làm tại nhà vài ngày trong tuần trong một giai đoạn.
  • Chuyển sang công việc gần nhà hơn để giảm thời gian và chi phí đi lại.
  • Kết hợp ông bà trông vài ngày, nhóm trẻ vài ngày, nếu hai bên đều thuận.
  • Bố đổi giờ làm hoặc nhận đưa đón để giảm số giờ phải thuê người trông.
  • Tạm làm bán thời gian trong năm đầu rồi quay lại toàn thời gian khi con đi mẫu giáo.
  • Làm tự do một phần công việc chuyên môn cũ, nếu ngành nghề cho phép.

Mỗi phương án đều có giá của nó, về tiền, về sức và về sự nghiệp. Liệt kê ra để thấy nhà mình có nhiều lối hơn là chỉ hai cửa. Phương án nào cần thoả thuận với chỗ làm thì nên chuẩn bị đề xuất rõ ràng trước khi gặp quản lý.

Khi người ngoài hỏi "đi làm được bao nhiêu mà gửi con"

Câu hỏi này đến từ ông bà, họ hàng, đôi khi từ chính đồng nghiệp. Nó thường xuất phát từ quan tâm, nhưng nghe như phán xét. Bạn không có nghĩa vụ giải trình bảng tính của nhà mình với ai. Một câu trả lời nhẹ nhàng, kiểu "nhà con tính kỹ rồi, hai vợ chồng thấy hợp", là đủ để khép lại chuyện.

Điều đáng làm hơn là bảo đảm hai vợ chồng đứng cùng một phía. Nếu đã cùng ngồi làm phép tính và cùng quyết định, thì khi có người hỏi, chồng có thể là người trả lời thay. Ngược lại, nếu quyết định là của cả nhà mà chỉ một người phải nghe góp ý, gánh nặng tâm lý dồn hết vào người đó.

Cũng nên nhớ rằng quyết định hôm nay không phải mãi mãi. Sau sáu tháng hay một năm, hoàn cảnh đổi, bạn hoàn toàn có thể làm lại phép tính và đổi hướng. Người đã ở nhà vẫn có thể đi làm lại, người đang đi làm vẫn có thể tạm nghỉ. Giữ bảng tính cũ để lần sau so sánh dễ hơn.

Ví dụ giả định: hai gia đình, cùng con số, hai lựa chọn khác nhau

Hai gia đình giả định có cùng thu nhập và cùng chi phí trông con. Ở nhà thứ nhất, sau khi cộng đủ, phần tiền mặt còn lại khi mẹ đi làm chỉ hơn một chút so với khi mẹ ở nhà. Người mẹ làm kế toán, công việc ổn định, thích đi làm, và nhà có ông bà ở gần có thể đỡ đần lúc con ốm. Hai vợ chồng chọn để mẹ tiếp tục đi làm, chấp nhận vài năm đầu tiền mặt không dư nhiều, đổi lại mẹ giữ được quá trình đóng bảo hiểm và đà nghề nghiệp.

Ở nhà thứ hai, con số giống hệt, nhưng con hay ốm, chỗ làm của mẹ xa nhà, giờ giấc cứng, và người mẹ cảm thấy kiệt sức sau ba tháng chạy đua. Hai vợ chồng chọn để mẹ tạm nghỉ một năm, nhận vài việc chuyên môn làm tại nhà, tự tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện, và hẹn nhau làm lại phép tính khi con vào mẫu giáo. Người bố nhận phần đưa đón buổi chiều để mẹ có thời gian làm việc riêng.

Cả hai lựa chọn đều hợp lý với hoàn cảnh của từng nhà. Điểm chung là họ quyết định dựa trên bảng tính đủ, có tính cả những thứ không phải tiền, và có ngày hẹn xem lại. Điểm cần tránh là chọn vì một câu nói của người ngoài, hoặc vì một người tự gánh quyết định một mình rồi ấm ức về sau.

Câu hỏi thường gặp

Nếu tiền gửi trẻ gần bằng lương của mẹ thì có nên nghỉ việc?

Không thể kết luận chỉ từ hai con số đó. Cần tính chi phí trông con trên thu nhập của cả hai vợ chồng, cộng các giá trị như bảo hiểm xã hội, kinh nghiệm, tăng lương sau vài năm, và mong muốn của chính người mẹ. Sau khi tính đủ, hai vợ chồng cùng quyết định.

Nghỉ việc ở nhà thì có tự đóng bảo hiểm xã hội được không?

Luật Bảo hiểm xã hội 2024 có hình thức bảo hiểm xã hội tự nguyện cho người không thuộc diện bắt buộc. Quyền lợi của hình thức này khác với bảo hiểm bắt buộc. Bạn nên hỏi trực tiếp cơ quan bảo hiểm xã hội nơi cư trú để biết mình tham gia được gì và quyền lợi cụ thể.

Có nên tính công việc nhà của người ở nhà thành tiền?

Không bắt buộc, nhưng ước thử giúp cả nhà thấy rõ người ở nhà đang góp phần lớn thế nào. Một cách đơn giản là hỏi: nếu thuê người làm những việc này thì tốn bao nhiêu. Con số đó không để đòi trả, mà để không ai coi việc nhà là "không làm gì".

Ông bà trông cháu miễn phí thì có cần tính chi phí không?

Nên tính, dù không phải tiền thuê. Ông bà có thể cần bồi dưỡng sức khoẻ, chi phí đi lại, và gia đình thường muốn gửi một khoản cảm ơn. Ngoài ra, nên tính phương án dự phòng khi ông bà ốm hay có việc riêng.

Quyết định rồi mà vẫn thấy có lỗi thì làm sao?

Cảm giác có lỗi rất thường gặp ở cả mẹ đi làm lẫn mẹ ở nhà. Nhìn lại bảng tính để nhớ vì sao nhà mình chọn như vậy thường giúp được. Nếu cảm giác này kéo dài, làm bạn mất ngủ hay buồn bã nhiều tuần, hãy nói với bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138