GioiGiang.comGiỏi Giang
Gửi con và người trông trẻ

Góp ý với người giúp việc trông con: nói sao cho được việc, khi nào nên chia tay

Cách góp ý với người giúp việc trông con để được việc mà vẫn giữ người: nói riêng, nói cụ thể, khen đúng lúc, trò chuyện định kỳ, và khi nào thì nên chia tay.

Two women folding small baby clothes together on a bed in a Quang Ninh apartment at dusk, one gesturing gently while speaking, faces turned away, warm lamp light

Góp ý với người giúp việc trông con hiệu quả nhất khi nói riêng, nói ngay sau sự việc, nói cụ thể điều mình thấy và điều mình mong, kèm lý do. Phần lớn người giúp việc muốn làm tốt; điều họ cần là biết rõ nhà bạn muốn gì. Chỉ những gì làm mất an toàn của bé mới là lý do để dừng ngay mà không qua nhiều lần nhắc.

Bài này dành cho những mẹ đi làm đã có người giúp việc trông con được một thời gian và bắt đầu thấy những điều chưa ưng. Nó giúp bạn tách ra đâu là chuyện nói một câu là xong, đâu là chuyện cần một cuộc trò chuyện nghiêm túc, và đâu là lúc nên chia tay một cách tử tế.

Phần lớn khúc mắc đến từ kỳ vọng chưa nói ra

Khi thấy người giúp việc làm điều mình không ưng, câu đầu tiên nên tự hỏi là: mình đã nói rõ điều mình muốn chưa. Rất nhiều chuyện như cho bé xem điện thoại lúc ăn, bế bé đi chơi hàng xóm, để bé ngủ muộn, xuất phát từ việc người giúp việc làm theo cách quen ở nhà cũ, chứ không phải cố ý làm trái.

Cách kiểm nhanh: mở lại bản thoả thuận và bản quy tắc an toàn đã đưa người giúp việc. Nếu điều bạn không ưng không có trong đó, và bạn cũng chưa từng dặn miệng rõ ràng, thì đây là lúc bổ sung chứ chưa phải lúc trách. Nếu đã có, đã dặn mà vẫn lặp lại, đó mới là chuyện cần một cuộc góp ý thật sự.

Mẹ đi làm vắng nhà cả ngày nên dễ thấy mọi chuyện qua những lát cắt nhỏ: một đoạn camera, một câu kể của ông bà, một chiếc áo bé mặc khác ý. Những lát cắt đó dễ khiến mình suy diễn quá xa. Trước khi góp ý, nên hỏi để hiểu bối cảnh: lúc đó chuyện gì đang xảy ra, vì sao chị làm vậy.

Hãy nhớ rằng người giúp việc cũng có kỳ vọng mà họ chưa nói: được nghỉ đúng giờ, không bị nhiều người trong nhà sai cùng lúc, được báo trước khi bố mẹ về muộn. Khi bạn chủ động hỏi về những điều này, họ cũng dễ lắng nghe góp ý của bạn hơn. Góp ý là hai chiều, không phải một bên chỉ đạo, một bên nghe.

Nguyên tắc góp ý giữ được người

Nói riêng, không nói trước mặt người khác. Không góp ý trước mặt ông bà, khách hay trong nhóm trò chuyện gia đình. Bị nhắc trước đám đông khiến ai cũng thấy mất mặt và dễ phản ứng.

Nói sớm, đừng tích tụ. Một điều nhỏ nói ngay trong ngày thì nhẹ nhàng; mười điều nhỏ dồn lại một lúc thì thành chuyện lớn và người nghe thấy bị tổng kết tội.

Nói cụ thể việc, không phán người. "Em thấy chiều nay bé ngồi ăn trước ti vi" dễ nghe hơn "chị chiều bé quá". Nói việc thì sửa được, nói người thì chỉ gây tự ái.

Kèm lý do. Giải thích vì sao bạn muốn khác đi: bác sĩ dặn, bé hay hóc, bé ngủ muộn thì sáng hôm sau quấy. Người hiểu lý do thì nhớ lâu hơn người chỉ nhận lệnh.

Một lần một điều. Chọn điều quan trọng nhất để nói trước. Những điều nhỏ hơn để lần sau, hoặc bỏ qua nếu không ảnh hưởng đến bé.

Thống nhất người góp ý. Trong nhà có ông bà, chồng, nên thống nhất một người nói với người giúp việc về những chuyện chính, tránh mỗi người dặn một kiểu.

Mẫu câu theo một số tình huống

Dưới đây là vài câu mẫu, xưng em với người giúp việc lớn tuổi hơn. Bạn sửa cách xưng hô theo nhà mình:

  • Bé xem điện thoại nhiều: "Chị ơi, bác sĩ dặn bé còn nhỏ nên hạn chế màn hình. Em gửi thêm mấy cuốn sách vải với bộ xếp hình, chị chơi với bé giúp em nhé, lúc nào chị cần nấu cơm thì cho bé ngồi xe đẩy cạnh bếp."
  • Bé ngủ trưa muộn: "Mấy hôm nay bé ngủ trưa muộn nên tối khó ngủ. Mình thử cho bé ăn trưa sớm hơn nửa tiếng xem sao chị."
  • Bố mẹ dặn mà chưa làm theo: "Hôm trước em có dặn chị không cho bé ăn nho nguyên quả, em thấy chiều nay bé cầm nguyên quả. Em lo bé hóc lắm, chị nhớ cắt nhỏ giúp em nhé."
  • Đưa bé ra ngoài không báo: "Lần sau chị đưa bé đi đâu thì nhắn em một câu nhé, để em yên tâm, có gì gấp em còn biết tìm."
  • Dùng điện thoại riêng nhiều: "Em hiểu chị cũng cần gọi về nhà. Mình thống nhất chị dùng lúc bé ngủ trưa và lúc bé ngồi xe đẩy cạnh chị nhé, còn lúc bé tắm, bé ăn thì chị để điện thoại ra chỗ khác giúp em."

Để ý rằng mỗi câu đều có ba phần: điều mình thấy, điều mình mong, và một lời đề nghị hay lý do. Không câu nào bắt đầu bằng "sao chị lại".

Khen và ghi nhận cũng là một phần của góp ý

Người giúp việc thường chỉ nghe chủ nhà nói khi có điều không ưng. Lâu dần, mỗi lần chủ nhà gọi là họ căng thẳng. Hãy tập nói cả những điều bạn thấy họ làm tốt, cụ thể như khi góp ý: "Hôm nay bé ăn hết bát cháo, chị nấu khéo quá", "Em thấy chị dạy bé tự xúc cơm, giỏi ghê".

Ghi nhận cũng bằng hành động: trả công đúng ngày, về đúng giờ đã hẹn, báo trước khi về muộn, mua thêm đồ dùng khi người giúp việc nói cần. Những điều này cho thấy bạn tôn trọng họ như một người làm nghề, không phải người ở.

Thêm một cách ghi nhận ít tốn kém mà nhiều người giúp việc trân trọng: hỏi ý kiến họ về bé. "Chị thấy dạo này bé có thích ăn món gì mới không?", "Chị nghĩ bé đã sẵn sàng bỏ bỉm ban ngày chưa?" Người ở cạnh bé cả ngày thường quan sát được nhiều điều bố mẹ không thấy, và được hỏi ý kiến khiến họ thấy mình là người cùng nuôi bé chứ không chỉ làm theo.

Khi được ghi nhận thường xuyên, người giúp việc sẽ thấy góp ý của bạn là để bé tốt hơn, chứ không phải bạn khó chịu với họ. Đó là khác biệt giữa một người nghe góp ý rồi sửa, và một người nghe góp ý rồi âm thầm tìm chỗ làm mới.

Cuộc trò chuyện định kỳ mỗi tháng

Ngoài những góp ý nhỏ hằng ngày, một cuộc trò chuyện định kỳ khoảng hai mươi phút giúp hai bên giải quyết chuyện trước khi nó thành khúc mắc. Gợi ý cách làm:

  1. Hẹn trước, chọn lúc bé ngủ hoặc cuối tuần, không chọn lúc vừa xảy ra chuyện không vui.
  2. Bắt đầu bằng việc hỏi: "Tháng này chị thấy thế nào, có gì khó không?" và lắng nghe trọn vẹn.
  3. Kể lại những thay đổi của bé mà bạn thấy, cảm ơn phần đóng góp của người giúp việc.
  4. Nói một hai điều bạn muốn điều chỉnh trong tháng tới.
  5. Hỏi người giúp việc cần gì từ phía gia đình: đồ dùng, giờ giấc, cách liên lạc.
  6. Ghi lại những điều đã thống nhất, và mở cuộc trò chuyện tháng sau bằng việc xem lại những điều đó.

Cuộc trò chuyện này đặc biệt quan trọng với người giúp việc ở cùng nhà, vì ranh giới giữa giờ làm và giờ nghỉ rất dễ mờ. Hỏi định kỳ giúp bạn biết họ có đang quá tải mà không dám nói hay không.

Khi nào nên chia tay

Không phải mọi khúc mắc đều là lý do chia tay, và cũng có lúc cố giữ là sai. Bảng dưới phân ba mức để bạn tự đối chiếu.

MứcVí dụCách làm
Góp ý và sửaCho bé xem điện thoại, giờ giấc lệch, nấu ăn chưa hợp, quên vài lời dặn nhỏGóp ý cụ thể, nhắc lại, theo dõi vài tuần
Trò chuyện nghiêm túcLặp lại một lỗi đã nhắc nhiều lần, nói dối về chuyện nhỏ, không báo khi đưa bé ra ngoàiNói rõ đây là lần nhắc nghiêm túc, đặt mốc thời gian, cân nhắc phương án thay thế
Dừng ngayĐánh, rung lắc, doạ nạt bé; để bé ở nhà một mình; cho bé uống thuốc tự ý; đưa người lạ vào nhàDừng việc trông, bé được an toàn trước; đưa bé đi khám nếu có dấu hiệu bị thương

Ở mức dừng ngay, nếu sự việc nghiêm trọng, cần báo cơ quan chức năng hoặc cần biết quyền và nghĩa vụ của mỗi bên, hãy hỏi luật sư trên AI Cố Vấn. Ở hai mức đầu, bạn có thời gian để tìm người thay trước khi nói chuyện chia tay.

Ngoài ba mức trên, có những lúc chia tay không vì lỗi của ai: nhà bạn chuyển đi, bé bắt đầu đi nhà trẻ, hay đơn giản là hai bên không hợp nếp sống. Đó cũng là lý do chính đáng, miễn là nói thật và báo trước.

Chia tay tử tế

Khi đã quyết chia tay, trừ trường hợp dừng ngay vì an toàn của bé, hãy báo trước theo thời gian đã thoả thuận. Nói lý do ngắn gọn, thật lòng, không kể tội. Nếu lý do là không hợp, cứ nói là nhà mình cần một cách trông khác; không cần biến cuộc chia tay thành buổi phân xử đúng sai.

Thanh toán đủ công, trả lại giấy tờ, đồ dùng cá nhân, nhận lại chìa khoá, thẻ ra vào. Nếu họ đã làm tốt trong một thời gian dài, một món quà nhỏ hay một lời giới thiệu cho gia đình khác là cách cảm ơn có ý nghĩa.

Đừng quên bé. Trẻ gắn bó với người trông hằng ngày, kể cả khi bố mẹ không hài lòng với người đó. Nếu được, để bé có một buổi chào tạm biệt, nói với bé bằng lời đơn giản rằng cô về nhà cô, sẽ có người mới chơi với con. Sau đó, giữ nếp sinh hoạt quen thuộc nhiều nhất có thể trong những ngày chuyển giao, và để ý xem bé ăn ngủ có thay đổi kéo dài không; nếu có, hỏi bác sĩ của bé.

Câu hỏi thường gặp

Góp ý với người giúp việc lớn tuổi hơn mình thế nào cho phải?

Giữ cách xưng hô lễ phép, nói riêng, nói cụ thể việc kèm lý do, và nhờ thay vì ra lệnh. Ghi nhận kinh nghiệm của họ trước khi nêu điều mình mong khác đi.

Người giúp việc tự ái khi bị góp ý thì làm sao?

Cho họ chút thời gian, rồi nói lại rằng bạn góp ý vì bé chứ không phải chê họ. Kể thêm những điều bạn thấy họ làm tốt. Nếu tự ái kéo dài mỗi lần góp ý, cần một cuộc trò chuyện thẳng thắn về cách làm việc cùng nhau.

Có nên nhờ trung tâm giới thiệu góp ý thay mình không?

Nếu thuê qua trung tâm, bạn có thể báo trung tâm về những vấn đề nghiêm trọng. Nhưng góp ý hằng ngày nên do chính bố mẹ nói trực tiếp, vì nói qua trung gian dễ sai lệch và khiến người giúp việc thấy bị báo cáo.

Muốn cho người giúp việc nghỉ nhưng chưa tìm được người mới thì làm sao?

Nếu không có vấn đề an toàn, hãy tìm người thay trước, rồi báo người cũ theo đúng thời gian đã thoả thuận. Nếu có vấn đề an toàn, dừng ngay và nhờ ông bà, người thân hoặc xin nghỉ vài ngày trong lúc tìm người.

Khi nào thì nên dừng ngay mà không nhắc nhở?

Khi có điều làm mất an toàn của bé như đánh, rung lắc, doạ nạt, để bé ở nhà một mình, tự ý cho bé uống thuốc, hay đưa người lạ vào nhà. Bé được an toàn trước, sau đó mới tính đến chuyện khác.

Bé khóc nhớ người giúp việc cũ thì làm sao?

Đó là phản ứng bình thường vì bé đã gắn bó. Giữ nếp sinh hoạt quen thuộc, để bé có thời gian quen người mới, nói chuyện với bé bằng lời đơn giản. Nếu bé ăn ngủ thay đổi kéo dài, hỏi bác sĩ của bé.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138