Chuyển con từ ông bà trông sang nhà trẻ là chuyện của cả ba thế hệ: bé cần làm quen nơi mới, ông bà cần được nghe lý do và vẫn có chỗ trong cuộc sống của cháu, còn bố mẹ cần lên kế hoạch cho những ngày con ốm. Nhiều gia đình chỉ chuẩn bị cho bé mà quên mất ông bà, rồi bất ngờ khi ông bà buồn, giận hoặc thấy bị gạt sang bên.
Bài này đi theo góc người mẹ đi làm: những lý do thường khiến gia đình tính chuyển, cách tự trả lời vài câu hỏi trước khi quyết, cách nói với ông bà sao cho êm, và cách bàn giao kinh nghiệm chăm cháu của ông bà cho cô giáo. Phần tập cho bé làm quen dần với nơi gửi mới đã có bài riêng ở danh mục quay lại làm việc của trang.
Những lý do hay khiến gia đình tính chuyển
Lý do phổ biến nhất là sức khoẻ ông bà. Bé càng lớn càng hiếu động, chạy nhảy, leo trèo; việc theo một đứa trẻ hai ba tuổi cả ngày nặng hơn nhiều so với bế một em bé nằm một chỗ. Ông bà có thể không than, nhưng con cái nhìn thấy dáng đi mệt, giấc ngủ chập chờn.
Lý do thứ hai là bé cần bạn. Nhiều phụ huynh thấy con lớn dần, thích chơi với trẻ khác, cần những hoạt động mà ở nhà ông bà khó có. Lý do thứ ba là hoàn cảnh thay đổi: gia đình chuyển nhà, ông bà về quê chăm người thân, nhà có thêm em bé và ông bà không trông nổi hai cháu.
Cũng có lúc lý do là khác biệt về cách nuôi đã lớn đến mức gây căng thẳng thường xuyên. Đây là lý do khó nói nhất, và thường không nên là lý do được nói ra. Dù lý do thật là gì, khi nói với ông bà, hãy đặt trọng tâm vào điều tốt cho bé và cho sức khoẻ ông bà, những điều mà mọi người đều đồng ý.
Không có tuổi nào là bắt buộc phải chuyển. Có những bé ở với ông bà tới khi vào mẫu giáo vẫn phát triển tốt, có những bé đi nhà trẻ sớm vì nhà cần. Câu hỏi không phải là "bao giờ thì nên", mà là "lúc này điều gì hợp với nhà mình".
Câu hỏi để vợ chồng tự trả lời trước khi quyết
Trước khi nói với ông bà, hai vợ chồng nên ngồi với nhau trả lời vài câu hỏi. Trả lời rõ giúp bạn nói chắc chắn và tránh đổi ý giữa chừng.
| Câu hỏi | Vì sao quan trọng | Gợi ý |
|---|---|---|
| Ai đưa đón bé mỗi ngày? | Nhà trẻ có giờ cố định, đón muộn thường khó | Xếp lịch cụ thể cho từng người, cả ngày tăng ca |
| Khi bé ốm, ai trông? | Bé mới đi gửi hay ốm vặt, nhà trẻ thường không nhận bé đang ốm | Ông bà có thể là người trông những ngày này, nếu ông bà đồng ý |
| Nhà trẻ nào, đã đi xem chưa? | Quyết rồi mới tìm thì dễ chọn vội | Đi xem ít nhất hai nơi trước khi nói chuyện với ông bà |
| Chi phí có kham được không? | Thêm khoản chi cố định hằng tháng | Tính theo ngân sách nhà mình, không so với nhà khác |
| Ông bà sẽ làm gì sau khi không trông cháu? | Ông bà có thể hụt hẫng | Nghĩ trước vai trò mới cho ông bà |
| Bắt đầu từ lúc nào? | Tránh trùng mùa cao điểm công việc hay lúc nhà có biến động | Chọn thời điểm bố hoặc mẹ có thể nghỉ vài buổi |
Nếu hai vợ chồng chưa thống nhất được, đừng mang chuyện ra nói với ông bà. Ông bà sẽ cảm nhận được sự lấn cấn và có thể thấy bị kéo vào chuyện riêng của hai người.
Nói với ông bà sao cho êm
Đây là bước nhiều mẹ ngại nhất. Trình tự dưới đây giúp cuộc trò chuyện nhẹ nhàng hơn:
- Để người con ruột nói: chuyện với bố mẹ chồng thì chồng nói, với bố mẹ đẻ thì vợ nói, người còn lại có mặt và ủng hộ.
- Mở đầu bằng lời cảm ơn cụ thể về những tháng ông bà đã trông cháu, những gì bé học được từ ông bà.
- Nói lý do theo hướng tốt cho bé và cho ông bà: "Bé lớn rồi, thích chơi với bạn; con thấy bà theo bé cả ngày mệt quá."
- Hỏi ý ông bà thay vì chỉ thông báo: "Bố mẹ thấy thế nào?" Ông bà có thể đồng ý ngay, hoặc cần thời gian.
- Nói rõ ông bà vẫn quan trọng, kèm vai trò cụ thể: đón cháu vài chiều, trông cháu những ngày cháu ốm, cuối tuần cháu về chơi.
- Mời ông bà cùng đi xem nhà trẻ trước khi bé bắt đầu, để ông bà yên tâm và có tiếng nói.
- Cho thời gian: báo trước vài tuần, không báo hôm trước ngày bé đi.
Câu mẫu: "Bố ơi, mấy tháng nay bố mẹ trông bé vất vả quá. Con với nhà con tính cho bé đi nhà trẻ gần đây từ tháng sau, để bé có bạn mà bố mẹ cũng được nghỉ. Chiều nào bố rảnh thì bố đón bé giúp con, bé mê ông lắm."
Khi ông bà buồn hoặc thấy hụt hẫng
Ông bà có thể phản ứng theo nhiều cách: đồng ý ngay nhưng buồn ngầm, phản đối vì lo cháu ở trường bị ốm, bị đói, hoặc hỏi lại "ông bà trông có gì không tốt". Đằng sau những phản ứng đó thường là cảm giác mất đi một phần ý nghĩa trong ngày. Nhiều ông bà đã xoay cả cuộc sống quanh việc trông cháu.
Đừng tranh luận ngay. Ghi nhận cảm xúc: "Con biết bà thương bé, bé cũng quấn bà nhất nhà." Trả lời từng nỗi lo cụ thể: nhà trẻ cho ăn những gì, bé ngủ trưa ở đâu, khi bé ốm thì ai trông. Nếu ông bà lo bé ốm, hãy thừa nhận rằng bé có thể ốm vặt thời gian đầu, và mời ông bà làm người trông những ngày đó.
Sau khi bé bắt đầu đi nhà trẻ, gửi ông bà ảnh, kể chuyện bé ở lớp, nhất là những điều bé học được từ ông bà mà cô khen. Gọi điện cho ông bà vào buổi tối để bé kể chuyện. Những điều nhỏ này giúp ông bà thấy mình vẫn ở trong cuộc sống của cháu.
Nếu ông bà buồn kéo dài, ít ra ngoài, ăn ngủ kém, nên để ý nhiều hơn. Sự hụt hẫng khi thay đổi nếp sống ở người lớn tuổi có khi cần được quan tâm thật sự; đưa ông bà đi khám nếu thấy sức khoẻ sa sút.
Giữ vai trò cho ông bà sau khi bé đi nhà trẻ
Bé đi nhà trẻ không có nghĩa là ông bà hết vai trò. Một vài cách giữ ông bà trong nhịp sống của cháu:
- Ông bà đón cháu một vài buổi chiều trong tuần, cho cháu ăn bữa phụ trước khi bố mẹ về.
- Ông bà là người trông chính trong những ngày cháu ốm không đi gửi được, với sự đồng ý của ông bà.
- Cuối tuần cháu về nhà ông bà chơi, ăn cơm, nghe kể chuyện ngày xưa.
- Ông bà dạy cháu những thứ riêng: đồng dao, trồng cây, nấu một món quê.
- Mời ông bà dự những buổi lễ, buổi biểu diễn của lớp nếu nhà trẻ có tổ chức.
- Hỏi ý kiến ông bà về chuyện của cháu, kể cả khi bạn đã có quyết định, để ông bà thấy được tôn trọng.
Với nhiều gia đình, sau khi bé đi nhà trẻ, quan hệ với ông bà lại nhẹ nhàng hơn: ông bà không còn chịu áp lực trông cả ngày, gặp cháu là những lúc vui, và những khác biệt về cách nuôi bớt căng thẳng.
Bàn giao kinh nghiệm của ông bà cho cô giáo
Ông bà là người hiểu nếp của bé nhất. Sau nhiều tháng trông cháu, ông bà biết bé ngủ thế nào, ăn món gì, sợ gì, dỗ thế nào thì nín. Đây là thông tin quý cho cô giáo, đừng để mất đi.
Ngồi cùng ông bà ghi lại. Trước khi bé đi nhà trẻ, ngồi với ông bà ghi một trang về bé: giờ ngủ, cách ru, món thích và món chưa ăn, bé gọi đồ vật bằng từ gì, khi nào bé hay quấy. Nhờ ông bà kể, bạn ghi.
Mang trang ghi chép đến gặp cô. Đưa cô trang ghi chép trong buổi gặp đầu. Nói rõ những điều ông bà đã làm và có hiệu quả, ví dụ bé nín khi được vỗ lưng và hát một bài quen.
Nói với ông bà rằng cô đã đọc. Kể lại với ông bà rằng cô cảm ơn và đã dùng cách của ông bà để dỗ bé. Ông bà sẽ thấy kinh nghiệm của mình được trân trọng.
Đồ vật quen. Một chiếc khăn, một con thú bông bé hay ôm ở nhà ông bà có thể theo bé đến lớp nếu nhà trẻ cho phép.
Tháng đầu sau khi chuyển: lịch đón và những ngày con ốm
Tháng đầu bé đi nhà trẻ thường là tháng xáo trộn nhất với cả nhà. Lịch đưa đón mới chưa quen, bé có thể quấy hơn ở nhà vào buổi tối, và rất có thể bé sẽ có vài đợt sổ mũi, sốt nhẹ. Nếu hai vợ chồng đã xếp lịch đón cụ thể từ trước, ghi ai đón ngày nào và ai thay khi người đó tăng ca, nhiều cuộc gọi cuống cuồng lúc năm giờ chiều sẽ không cần xảy ra.
Với những ngày bé ốm phải nghỉ, hãy thống nhất trước một thứ tự: ông bà trông nếu ông bà khoẻ và sẵn lòng, sau đó tới lượt bố hoặc mẹ xin nghỉ, rồi mới tới người giúp theo giờ. Đừng mặc định ông bà luôn sẵn sàng chỉ vì trước đây ông bà trông cả ngày; giờ ông bà đã có nếp mới, cần được hỏi trước.
Ghi lại những ngày bé ốm trong tháng đầu, cả chuyện bé ăn ngủ ở nhà thay đổi thế nào. Đến cuối tháng, hai vợ chồng cùng nhìn lại: lịch đón có ổn không, ông bà có quá tải không, bé đã quen lớp đến đâu. Nếu bé ốm liên miên hay có dấu hiệu bất thường như sụt cân, ngủ kém kéo dài, hãy hỏi bác sĩ của bé thay vì vội kết luận là nhà trẻ không hợp. Nhìn lại có hệ thống giúp gia đình điều chỉnh từng điểm nhỏ thay vì đổi cả phương án.
Câu hỏi thường gặp
Bao nhiêu tuổi thì nên chuyển con từ ông bà sang nhà trẻ?
Không có tuổi bắt buộc. Điều quan trọng là sức khoẻ của ông bà, nhu cầu của bé, lịch làm việc của bố mẹ và việc đã có phương án cho những ngày bé ốm hay chưa.
Ông bà phản đối cho cháu đi nhà trẻ thì làm sao?
Lắng nghe nỗi lo cụ thể của ông bà, trả lời từng điều, mời ông bà cùng đi xem nhà trẻ. Để người con ruột nói chuyện và cho ông bà thời gian. Giữ vai trò rõ ràng cho ông bà sau khi bé đi gửi.
Có nên nói thật là vì khác cách nuôi không?
Thường không cần. Hãy nói những lý do mà mọi người đều đồng ý như sức khoẻ ông bà, bé cần bạn chơi. Nói thẳng về khác biệt cách nuôi lúc này dễ làm ông bà tổn thương mà không thay đổi được gì.
Bé mới đi nhà trẻ hay ốm, ông bà trách bố mẹ thì nói sao?
Thừa nhận rằng trẻ mới đi gửi hay ốm vặt, cảm ơn ông bà đã trông bé những ngày ốm. Nếu bé có dấu hiệu nặng như sốt cao kéo dài, khó thở, li bì, đưa bé đi khám ngay.
Ông bà buồn sau khi cháu đi nhà trẻ thì giúp thế nào?
Giữ cho ông bà vai trò cụ thể như đón cháu, trông cháu ngày ốm, cuối tuần đưa cháu về chơi. Gửi ảnh, kể chuyện cháu ở lớp. Nếu ông bà buồn kéo dài, ăn ngủ kém, hãy quan tâm hơn và đưa đi khám khi cần.