Chồng đã nhận phần việc, nhưng cách anh làm khác hẳn: gấp quần áo thành cục, cho con mặc áo không hợp quần, rửa bát xong để chảo dầu còn trơn. Nhiều chị đứng giữa hai lựa chọn khó chịu: nhắc thì sợ chồng bỏ, không nhắc thì ấm ức, cuối cùng lại tự làm lại cho xong. Sau vài lần như vậy, việc lại quay về tay vợ.
Với người mẹ đi làm, việc này không chỉ là chuyện gọn gàng. Mỗi lần làm lại là mất thêm thời gian vốn đã thiếu, và mỗi lần nhắc là thêm một lần căng thẳng. Bài này giúp bạn tách những tiêu chuẩn thật sự cần giữ khỏi những thói quen riêng, góp ý theo cách không làm người kia nản, và chấp nhận rằng nhà có hai người làm thì sẽ có hai cách làm.
Vì sao nhìn chồng làm việc nhà lại thấy sốt ruột
Phần lớn phụ nữ lớn lên với việc nhà như một kỹ năng được dạy kỹ từ nhỏ: mẹ chỉ cách gấp áo, cách xếp tủ lạnh, cách giặt riêng đồ trắng. Nhiều người đàn ông thì lớn lên với ít yêu cầu hơn về những chuyện này. Khi hai người về chung một nhà, một bên có sẵn hệ thống chi tiết trong đầu, bên kia học từ đầu. Khoảng cách đó là chuyện cách được nuôi dạy, không phải chuyện ai giỏi ai kém.
Lý do thứ hai sâu hơn: với nhiều người mẹ, cách nhà cửa và con cái trông ra sao gắn với cách người khác nhìn mình. Con mặc lệch màu đi học, khách đến thấy nhà bừa, người ta thường nghĩ về người mẹ trước. Nỗi sốt ruột khi thấy chồng làm khác vì thế có phần là nỗi lo bị đánh giá.
Lý do thứ ba là mệt. Khi đã cạn sức sau một ngày làm việc, mọi thứ lệch khỏi nếp quen đều gây khó chịu hơn bình thường. Nhận ra ba lý do này giúp bạn trả lời một câu trung thực trước mỗi lần định nhắc: việc này làm khác thật sự gây hại, hay chỉ là khác với cách của mình?
Tách hai loại tiêu chuẩn: điều phải giữ và điều là thói quen
Cách đơn giản nhất là chia mọi tiêu chuẩn trong nhà thành hai nhóm. Nhóm thứ nhất liên quan đến an toàn, sức khoẻ, tiền bạc và cam kết với người ngoài. Nhóm thứ hai là sở thích và thói quen. Bảng dưới là ví dụ để bạn tự xếp nhà mình.
| Việc | Phải giữ (cả hai cùng theo) | Là thói quen (người làm tự chọn) |
|---|---|---|
| Cho con ăn | Thức ăn đủ chín, không cho trẻ nhỏ ăn thứ dễ hóc, đúng chỉ dẫn của bác sĩ nếu con dị ứng | Nấu món gì, bày ra sao, cho ăn ở bàn hay trên thảm |
| Tắm cho con | Không rời con khi đang ở trong nước, nước không quá nóng | Tắm lúc mấy giờ, dùng khăn nào, hát bài gì |
| Giặt giũ | Đồ của con không giặt chung với giẻ lau, thuốc tẩy để xa tầm tay con | Gấp kiểu gì, xếp tủ theo màu hay theo người |
| Rửa bát và bếp | Tắt bếp, khoá gas, dao sắc không để mép bàn | Rửa ngay hay để sau, úp bát chiều nào |
| Quần áo của con | Đủ ấm khi trời lạnh, đúng đồng phục ngày trường yêu cầu | Áo nào hợp quần nào, cài kẹp tóc gì |
| Tiền và giấy tờ | Đóng đúng hạn, giữ biên lai | Đóng qua kênh nào, ghi sổ hay ghi điện thoại |
Khi đã xếp xong, cột giữa nên ít dòng. Nếu cột giữa dài hơn cột cuối, rất có thể bạn đang đưa nhiều sở thích vào nhóm "phải giữ". Danh sách "phải giữ" nên được cả hai bàn và đồng ý, không do một người đặt ra.
Những tiêu chuẩn đáng giữ dù có phải nói lại
Có những thứ không nên buông, vì giá phải trả khi sai là quá lớn hoặc ảnh hưởng tới người khác. Với những thứ này, nói rõ và nói lại nếu cần là đúng:
- An toàn của con: không để con một mình gần nước, ban công, bếp đang nóng; thuốc và hoá chất để cao, khoá được; ghế ô tô hay mũ bảo hiểm đội đúng cách khi đưa đón.
- Sức khoẻ của con: đúng liều thuốc theo đơn, theo đúng lời dặn của bác sĩ về ăn uống khi con dị ứng hoặc đang ốm.
- Vệ sinh thực phẩm cơ bản: đồ sống và đồ chín để riêng, thức ăn thừa cất tủ lạnh đúng lúc.
- Cam kết với người ngoài: hạn đóng tiền, giờ đón con ở trường, lịch hẹn với bác sĩ hay cô giáo.
- Những điều đã thống nhất vì lý do riêng của nhà mình, ví dụ không cho con xem điện thoại trong bữa ăn.
Khi nói về nhóm này, nói lý do chứ không chỉ nói quy tắc. "Thuốc hạ sốt phải tính theo cân nặng của con, liều sai có thể nguy hiểm" thuyết phục hơn "phải làm như em". Người hiểu lý do thì tự giữ được cả khi không có ai nhắc.
Những chỗ nên buông để việc thật sự chuyển sang chồng
Cách gấp và xếp đồ. Quần áo gấp thành cục vẫn sạch, vẫn mặc được. Nếu thật sự cần một kiểu xếp cố định, như tủ đồ của con theo từng ngăn, hãy dán hình minh hoạ bên trong cửa tủ một lần thay vì nhắc mỗi tuần.
Món ăn và cách nấu. Bữa tối chồng nấu có thể đơn giản hơn, ít món hơn. Miễn đủ chất và đúng giờ, khác biệt về khẩu vị là chuyện có thể bàn thêm sau, không cần sửa ngay trong bữa.
Thứ tự làm việc. Anh rửa bát sau khi cho con ngủ thay vì ngay sau bữa ăn. Kết quả cuối ngày vẫn là bếp sạch.
Cách chơi và trò chuyện với con. Bố chơi mạnh hơn, ồn hơn, ít theo giáo án hơn. Con được lợi từ việc có hai cách chơi khác nhau, và quan hệ bố con được xây từ chính những giờ này.
Quần áo của con trong ngày ở nhà. Ở nhà hay đi chơi gần, con mặc lệch màu không ảnh hưởng gì. Nếu có dịp quan trọng, như chụp ảnh lớp, nói trước một câu là đủ.
Góp ý mà không làm chồng bỏ cuộc
Với những điều thuộc nhóm phải giữ, hoặc những điều thật sự làm bạn khó chịu lâu ngày, góp ý vẫn cần thiết. Làm theo thứ tự này để lời góp ý được nghe:
- Chờ lúc việc đã xong và cả hai bình tĩnh, không góp ý ngay khi anh đang làm. Đứng sau lưng chỉnh từng động tác là cách nhanh nhất để người kia buông tay.
- Nói điều đã làm được trước, ngắn và thật: "Hôm nay anh lo trọn bữa tối, em về nhẹ hẳn."
- Chỉ chọn một điều để góp ý trong một lần. Danh sách năm điều làm người nghe thấy mình không làm được gì đúng.
- Nói về kết quả và lý do, không nói về cách làm của anh: "Con kêu lạnh lúc sáng, mai anh cho con thêm áo khoác nhé", thay vì "Sao anh không biết mặc cho con?".
- Hỏi xem anh cần gì để làm dễ hơn: thêm một cái móc treo, một chỗ để đồ dễ thấy, một lời dặn từ trước.
- Sau khi góp ý, không làm lại việc đó hộ anh. Làm lại là gửi tín hiệu rằng phần của anh không được tính.
Nếu thấy mình cần góp ý gần như mỗi ngày, hãy dừng lại xem danh sách "phải giữ" đã được hai người thống nhất chưa. Góp ý dựa trên một chuẩn chung thì khác hẳn góp ý dựa trên chuẩn của riêng một người.
Khi việc làm ẩu lặp đi lặp lại
Có trường hợp việc được làm ẩu không phải vì khác cách, mà vì người nhận chưa thật sự coi đó là việc của mình. Bát rửa xong vẫn bẩn, đón con trễ nhiều lần, quên mua sữa cho con. Không nên vội quy kết rằng chồng cố tình làm ẩu để khỏi bị giao việc nữa; nhưng cũng không nên lờ đi.
Khi chuyện lặp lại, cách tốt nhất là đưa về bàn chung thay vì nhắc từng lần. Nói rõ điều quan sát được, không gắn nhãn: "Ba tuần nay con bị đón trễ bốn lần. Mình bàn lại xem giờ đón có hợp với lịch làm của anh không." Có thể giờ đó thật sự không hợp, cần đổi sang mảng khác; có thể anh cần một lời nhắc tự động trên điện thoại; có thể cả hai cần nói thẳng về chuyện cam kết.
Điều nên tránh là âm thầm lấy lại việc. Lấy lại mà không nói gì sẽ thành ấm ức tích lại, và chồng cũng không biết vì sao việc của mình biến mất. Nói ra, kể cả khi khó nói, vẫn giữ cho hai người cùng ở một phía.
Học cách làm của nhau thay vì sửa cách làm của nhau
Một điều ít người nghĩ tới: cách làm của chồng đôi khi tốt hơn. Anh nấu nhanh hơn vì không cầu kỳ, anh để con tự mặc đồ dù chậm nên con tự lập sớm hơn, anh gom đồ đi chợ một lần cho cả tuần thay vì ghé chợ mỗi ngày. Nếu chỉ nhìn bằng chuẩn của mình, những điểm hay này dễ bị bỏ qua.
Có thể thử một việc nhỏ: mỗi tháng, mỗi người chỉ ra một cách làm của người kia mà mình muốn học. Việc này đổi không khí từ sửa lỗi sang trao đổi, và nhắc cả hai rằng nhà là của chung, không phải nơi một người đặt chuẩn còn người kia làm theo.
Một cách khác là đổi vai trong một ngày cuối tuần: người thường nấu thì đi chợ, người thường dọn thì nấu. Đổi vai giúp mỗi người thấy được những khó khăn nhỏ trong phần việc của người kia, những thứ mà khi chỉ đứng nhìn thì không thấy. Sau ngày đó, lời góp ý của cả hai thường nhẹ nhàng hơn, vì đã có trải nghiệm chung để dựa vào.
Khi con thấy bố mẹ làm việc nhà theo hai cách mà cả hai cách đều được tôn trọng, con cũng học được rằng không có một khuôn duy nhất để chăm sóc gia đình. Đó là bài học có ích cho con sau này, dù con trai hay con gái.
Câu hỏi thường gặp
Chồng làm không vừa ý thì có nên làm lại cho đúng ý mình không?
Với những việc thuộc thói quen, không nên làm lại, vì làm lại là đưa việc về tay mình và làm chồng nghĩ phần của anh không được tính. Với những việc liên quan đến an toàn hay sức khoẻ của con, sửa ngay nếu cần, rồi bàn với chồng lý do để lần sau anh tự làm đúng.
Làm sao biết mình đang cầu toàn quá mức hay đang giữ tiêu chuẩn hợp lý?
Tự hỏi: nếu làm theo cách của chồng thì có ai bị hại, có mất tiền, có lỡ hẹn với người ngoài không. Nếu không, đó là thói quen. Viết danh sách tiêu chuẩn phải giữ và nhờ chồng cùng xem; nếu danh sách quá dài, bạn sẽ tự thấy.
Mẹ chồng hay mẹ đẻ chê chồng làm không khéo thì nên đứng về phía ai?
Ghi nhận ý tốt của mẹ, nhưng bênh cách làm của chồng trước mặt người khác, ví dụ nói rằng anh làm như vậy là con đã thấy đỡ nhiều. Nếu có điều thật sự cần sửa, nói riêng với chồng sau. Chồng được bênh trước người khác sẽ yên tâm tiếp tục làm.
Có nên viết hướng dẫn chi tiết cho chồng làm việc nhà không?
Viết cho những việc phức tạp hoặc liên quan đến an toàn, như liều thuốc của con, cách pha sữa, lịch tiêm. Không cần viết cho việc đơn giản như gấp đồ hay rửa bát. Hướng dẫn quá chi tiết cho việc nhỏ dễ làm người nhận thấy bị kiểm soát.
Chồng bảo vợ khó tính quá nên thôi không làm nữa thì xử lý thế nào?
Thừa nhận nếu mình có góp ý quá nhiều, rồi đề nghị cùng làm lại danh sách tiêu chuẩn phải giữ, những điều còn lại thì anh tự quyết. Nói rõ bạn cần anh làm tiếp, không phải cần anh làm giống mình. Hẹn hai tuần sau cùng xem lại.