Lần đầu được cử đi công tác xa sau khi có con, nhiều chị mất cả tuần trước chuyến đi để nấu sẵn đồ ăn, viết hướng dẫn dài vài trang, rồi trong chuyến đi thì gọi về liên tục để kiểm tra. Kết quả là chuyến công tác mệt gấp đôi, và người chồng ở nhà cảm thấy mình như người trông hộ chứ không phải người bố.
Bài này giúp bạn chuẩn bị vừa đủ cho chuyến đi: bàn giao những gì thật sự cần, chuẩn bị cho con, thống nhất cách liên lạc, và quan trọng nhất là rút tay ra để chồng tự lo. Phần cuối bàn về những ngày sau khi về, khi việc nhà cần được nhận lại mà không làm mất đi những gì chồng đã làm được.
Vì sao chuyến công tác của mẹ hay làm cả nhà rối
Ở nhiều gia đình, bố đi công tác là chuyện bình thường: mẹ ở nhà lo tiếp như mọi ngày. Nhưng khi mẹ đi, cả nhà như vào trạng thái khẩn cấp: ông bà được gọi lên, đồ ăn được nấu sẵn, lịch của con được viết lại kỹ. Sự khác biệt này cho thấy phần lớn kiến thức vận hành gia đình đang nằm ở mẹ, và chuyến công tác làm điều đó lộ ra.
Nhìn theo hướng tích cực, chuyến công tác là dịp tốt để chuyển một phần kiến thức đó sang chồng. Sau vài ngày tự lo trọn, người chồng thường hiểu nhịp sinh hoạt của con rõ hơn mọi lời giải thích, và tự tin hơn khi nhận những mảng việc lâu dài. Con cũng quen với việc bố là người lo cho mình, không chỉ là người chơi cùng vào cuối tuần.
Với người mẹ, chuyến đi cũng là một phép thử nhỏ: liệu mình có để được việc nhà chạy mà không cần mình hay không. Nhiều chị phát hiện rằng mọi thứ ổn hơn mình nghĩ, và đó là một điều giải phóng, không phải điều đáng buồn.
Bàn giao trước chuyến đi: vừa đủ, không thừa
Bàn giao tốt là bàn giao những điều mà người ở nhà không thể tự biết, chứ không phải viết lại mọi việc. Làm trước chuyến đi vài ngày:
- Liệt kê những việc có lịch cố định trong thời gian bạn vắng: giờ đưa đón, lớp học thêm, lịch tiêm hoặc tái khám, hạn đóng tiền, sinh nhật bạn của con.
- Ghi những thông tin chỉ bạn đang giữ: tên và cách liên lạc với cô giáo qua nhóm của lớp, chỗ để sổ khám, thuốc thường dùng của con và liều theo đơn bác sĩ, mật khẩu ứng dụng nhà trường.
- Nói những điều con đang trải qua: con đang sợ bóng tối, đang tập bỏ bỉm, đang không thích một món ăn. Đây là những điều chồng có thể chưa nắm hết.
- Thống nhất những trường hợp cần gọi cho bạn ngay, ví dụ con sốt cao, con bị ngã, và những trường hợp chồng tự quyết.
- Không nấu sẵn đồ ăn cho cả chuyến đi, trừ khi chồng thật sự cần. Để chồng tự lo bữa ăn là một phần của việc nhận trọn trách nhiệm.
- Đặt bản bàn giao ở chỗ chồng dễ xem, như ghi chú chung trên điện thoại, và đi qua cùng chồng một lần trước khi đi.
Một bản bàn giao gọn trong một trang là đủ cho chuyến đi vài ngày. Nếu bạn thấy cần viết dài hơn, có thể đó là dấu hiệu nhà mình nên chia lại việc từ trước, không chỉ cho chuyến đi này.
Đừng quản từ xa: rút tay ra để chồng tự lo
Hẹn giờ gọi, không gọi kiểm tra. Thống nhất một khung giờ gọi về mỗi ngày, thường vào buổi tối trước giờ con ngủ. Ngoài giờ đó, chỉ liên lạc khi có việc cần. Gọi liên tục để hỏi con ăn chưa, mặc áo chưa là gửi tín hiệu rằng bạn không tin chồng làm được.
Không hỏi chi tiết từng việc. Hỏi con có vui không, chồng có cần gì không, thay vì hỏi đã cho con uống sữa lúc mấy giờ. Những chi tiết đó là việc của chồng trong những ngày này.
Không nhờ ông bà theo dõi hộ. Nhờ ông bà sang giúp nếu chồng cần là một chuyện; nhờ ông bà báo cáo lại chồng làm thế nào là chuyện khác hẳn. Cách thứ hai làm chồng mất mặt và mất động lực.
Chấp nhận khác biệt. Con có thể ăn món khác, ngủ muộn hơn một chút, mặc đồ không như bạn chọn. Những khác biệt này không hại gì, và con được trải qua những ngày có nếp riêng với bố.
Liên lạc với con theo độ tuổi khi mẹ đi xa
Cách liên lạc nên hợp với tuổi của con để con yên tâm mà không thấy nhớ thêm. Bảng dưới là gợi ý chung; mỗi đứa trẻ một khác, bạn và chồng điều chỉnh theo con.
| Độ tuổi | Cách liên lạc gợi ý | Điều nên tránh |
|---|---|---|
| Dưới hai tuổi | Gọi video ngắn, hát một bài quen, để bố giữ nếp sinh hoạt ổn định | Gọi ngay trước giờ ngủ nếu con dễ khóc khi thấy mẹ |
| Hai đến năm tuổi | Gọi video giờ cố định, kể ngắn mẹ đang ở đâu, hẹn ngày về theo số lần ngủ | Hứa mua quà lớn để dỗ, hoặc hứa ngày về rồi đổi |
| Sáu đến mười tuổi | Gọi buổi tối, con kể chuyện trong ngày, gửi ảnh nơi mẹ đi | Hỏi bài tập thay bố, làm con thấy mẹ vẫn đang quản |
| Trên mười tuổi | Nhắn tin qua lại theo nhịp con muốn, gọi khi cả hai rảnh | Bắt con gọi mỗi ngày nếu con không muốn |
Trước chuyến đi, nói với con bằng lời đơn giản: mẹ đi làm ở đâu, bao lâu, ai ở nhà với con, và mẹ sẽ gọi khi nào. Trẻ nhỏ yên tâm hơn khi biết trước, kể cả khi vẫn buồn lúc mẹ đi.
Cảm giác có lỗi khi đi xa
Nhiều người mẹ đi công tác mang theo cảm giác có lỗi: lỗi với con vì vắng nhà, lỗi với chồng vì để anh vất vả, lỗi với ông bà nếu phải nhờ. Cảm giác này rất phổ biến và không có nghĩa là bạn đang làm điều sai. Đi công tác là một phần công việc, cũng như khi người bố đi công tác.
Cách làm dịu cảm giác này không phải là chuẩn bị nhiều hơn hay gọi về nhiều hơn, mà là tin vào sự sắp xếp đã làm và tin vào người ở nhà. Con được ở với bố trọn vài ngày là một trải nghiệm tốt cho con. Chồng được tự lo trọn là cơ hội để anh gần con hơn.
Nếu cảm giác có lỗi hoặc lo âu nặng đến mức bạn không ngủ được, không làm việc được trong chuyến đi, hoặc lặp lại mỗi lần phải xa nhà, nên nói chuyện với chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ khi về. Đó là một mối lo cần được lắng nghe, không phải điểm yếu.
Chuẩn bị cho chồng những điều nhỏ mà hay quên
Ngoài bàn giao chính, vài điều nhỏ giúp những ngày vắng mẹ trôi êm hơn:
- Số đồ dự phòng của con đủ cho vài ngày: quần áo, đồ đi học, bỉm hoặc đồ vệ sinh nếu con còn nhỏ.
- Thuốc thường dùng và nhiệt kế để ở chỗ chồng biết. Liều thuốc ghi theo đơn của bác sĩ, không ghi theo thói quen.
- Một danh sách người có thể nhờ khi cần: ông bà, hàng xóm thân, phụ huynh cùng lớp. Đã báo trước với họ là trong mấy ngày này có thể nhờ.
- Đồ chơi hay vật quen của con khi đi ngủ, nếu con đang có thói quen ôm một món đồ.
- Nếu chồng cũng phải đi làm trong những ngày đó, đã sắp xếp xong ai trông con giờ hành chính.
- Thực phẩm cơ bản trong nhà đủ cho vài ngày đầu, để chồng không phải đi chợ ngay buổi tối bạn vừa đi.
- Báo với cô giáo của con rằng mấy ngày tới bố là người liên lạc chính, để cô nhắn trực tiếp cho bố.
Danh sách này chỉ cần làm một lần, những chuyến sau dùng lại và chỉnh thêm. Sau vài chuyến, chồng thường tự chuẩn bị được phần lớn những thứ này mà không cần bạn nhắc.
Khi phải đi công tác dài ngày hoặc đi thường xuyên
Với những công việc đòi hỏi đi xa thường xuyên hoặc nhiều tuần liền, cách chuẩn bị cho từng chuyến không đủ nữa. Cả nhà cần một nếp lâu dài, trong đó chồng là người lo chính những mảng việc mà khi bạn vắng sẽ bị đứt, như đưa đón, lịch khám của con, liên lạc với nhà trường. Khi những mảng này đã thuộc về chồng từ trước, chuyến đi của bạn không còn làm xáo trộn gì nhiều.
Nếu đi xa nhiều tuần, nên bàn cách giữ gần với con theo cách khác: đọc truyện qua cuộc gọi trước giờ ngủ, gửi thư tay hoặc bưu thiếp, cùng con đếm ngày về trên một tờ lịch hình. Khi về, dành trọn một hai ngày cho con trước khi quay lại guồng.
Cũng nên bàn với chồng về sức của anh trong những giai đoạn dài một mình lo con. Anh cũng cần nghỉ, cần người đỡ đần. Sắp sẵn sự giúp đỡ của ông bà hoặc người giúp việc theo giờ cho những tuần dài, để không ai trong hai người bị kiệt sức vì công việc của người kia.
Khi về nhà: nhận lại việc mà không xoá đi những gì chồng đã làm
Ngày trở về, phản xạ của nhiều chị là sắp xếp lại mọi thứ theo cách của mình: dọn tủ, đổi lại giờ ngủ, nhắc những gì chồng làm chưa đúng. Làm vậy, chồng sẽ thấy mấy ngày qua của anh chỉ là tạm bợ.
Thay vào đó, hỏi chồng mấy ngày qua thế nào, có gì anh thấy khó, có gì anh thấy làm được. Ghi nhận những gì đã chạy tốt. Nếu có những việc anh làm theo cách khác mà vẫn ổn, cân nhắc để anh giữ luôn những việc đó sau chuyến đi.
Chuyến công tác là dịp tốt để nhìn lại cách chia việc của cả nhà. Có những mảng mà sau vài ngày tự lo, chồng thấy mình làm được và muốn nhận lâu dài. Cứ để điều đó xảy ra. Đó là cách một chuyến đi xa của mẹ trở thành một bước tiến cho cả gia đình.
Câu hỏi thường gặp
Lần đầu đi công tác sau sinh, có nên nhờ ông bà lên ở cùng chồng không?
Tuỳ hoàn cảnh. Nếu chồng cũng phải đi làm và không có ai trông con giờ hành chính, nhờ ông bà là hợp lý. Nhưng nên để chồng là người chịu trách nhiệm chính, ông bà là người giúp, không phải ngược lại, để chồng có cơ hội nhận trọn vai.
Có nên nấu sẵn đồ ăn cho chồng và con trước khi đi không?
Có thể nấu một hai món cho ngày đầu nếu thấy cần, nhưng không cần nấu cho cả chuyến đi. Để chồng tự lo bữa ăn là một phần của việc nhận trọn trách nhiệm. Bữa ăn đơn giản hơn trong vài ngày không ảnh hưởng gì tới con.
Đi công tác mà con khóc đòi mẹ mỗi lần gọi video thì làm sao?
Thử đổi giờ gọi sang lúc con vui vẻ, không phải ngay trước giờ ngủ. Gọi ngắn hơn, kể một chuyện vui rồi chào. Nhờ chồng có hoạt động ngay sau cuộc gọi để con chuyển sự chú ý. Nhiều trẻ khóc lúc gọi nhưng vui chơi bình thường suốt ngày.
Chồng gọi hỏi liên tục khi vợ đi công tác thì xử lý thế nào?
Bàn giao kỹ hơn những thông tin chỉ bạn đang giữ, và thống nhất rõ những trường hợp nào cần gọi, những trường hợp nào anh tự quyết. Nói với chồng rằng bạn tin anh làm được. Sau vài lần tự quyết đúng, số cuộc gọi sẽ giảm.
Có nên từ chối đi công tác vì con còn nhỏ không?
Đó là lựa chọn của mỗi người, không có đúng sai. Nếu muốn đi, hãy bàn với chồng và chuẩn bị như trong bài. Nếu chưa muốn đi, nói rõ với quản lý lý do và thời điểm có thể bắt đầu đi, để không bị coi là từ chối mãi.