Muốn đổi chỗ làm sau sinh là cảm giác rất thường gặp trong vài tuần đầu đi làm lại, nhưng không phải lúc nào cũng có nghĩa là nên đổi. Trước khi quyết định, bạn cần phân biệt hai chuyện: mệt vì giai đoạn chuyển đổi, thứ thường nhẹ dần sau vài tháng, và chỗ làm thật sự không còn hợp với cuộc sống có con nhỏ, thứ sẽ không tự thay đổi.
Bài này giúp bạn tự đánh giá bằng những câu hỏi cụ thể, gợi ý những điều nên thử ngay ở chỗ làm hiện tại, và nếu quyết định đổi, cách chuyển việc mà không đẩy gia đình vào thế khó. Việc tìm việc mới phù hợp với mẹ có con nhỏ được nhiều trang tuyển dụng hướng dẫn; ở đây tập trung vào bước quyết định.
Vì sao nhiều mẹ muốn nghỉ ngay sau vài tuần
Vài tuần đầu đi làm lại thường là giai đoạn khó nhất: thiếu ngủ, nhớ con, chưa bắt nhịp được việc, sắp xếp ở nhà còn trục trặc, có khi còn thêm lời bình phẩm ở chỗ làm. Cộng tất cả lại, ý nghĩ "hay là nghỉ quách cho xong" xuất hiện rất tự nhiên. Nhiều người mẹ kể lại họ đã viết đơn nghỉ trong đầu không biết bao nhiêu lần trong tháng đầu.
Vấn đề là những khó khăn của giai đoạn chuyển đổi thường nằm ở phía cuộc sống có con nhỏ chứ không ở riêng chỗ làm. Đổi sang chỗ mới, bạn vẫn thiếu ngủ, vẫn nhớ con, lại cộng thêm việc phải làm quen đồng nghiệp mới, quy trình mới, và thường là một thời gian thử việc với nhiều áp lực chứng minh bản thân. Có trường hợp chuyển đi rồi mới thấy chỗ cũ dễ thở hơn.
Mặt khác, cũng có những chỗ làm thật sự không hợp với giai đoạn có con nhỏ: giờ giấc không thể điều chỉnh, công tác dài ngày liên tục, văn hoá làm việc đến khuya, hoặc cách đối xử bất lợi với người có con. Những điều đó không tự biến mất sau vài tháng. Phân biệt được hai trường hợp là bước quan trọng nhất trước khi quyết định.
Mệt tạm thời hay chỗ làm không hợp
Bảng dưới gợi ý cách phân biệt dựa trên những gì bạn đang trải qua. Không có ô nào quyết định thay bạn; hãy xem bên nào có nhiều dấu hiệu hơn.
| Điều bạn thấy | Thường là giai đoạn chuyển đổi khi | Có thể là chỗ làm không hợp khi |
|---|---|---|
| Mệt và quá tải | Mệt chủ yếu vì thiếu ngủ, việc nhà chưa ổn | Khối lượng việc và giờ làm vượt quá mức trước khi sinh, không thể điều chỉnh |
| Giờ giấc | Đang thử sắp xếp, quản lý sẵn sàng linh hoạt | Giờ cố định khắt khe, làm thêm giờ là bắt buộc thường xuyên |
| Công tác, làm ca | Có thể giảm tạm thời vài tháng | Là phần cốt lõi của công việc, không thể giảm |
| Thái độ của quản lý | Có lúc chưa hiểu nhưng sẵn lòng nói chuyện | Liên tục gợi ý bạn nên nghỉ, giao việc thấp hơn |
| Cảm giác với công việc | Vẫn thích việc mình làm, chỉ thấy khó theo kịp | Đã không thích từ trước khi sinh, giờ càng rõ |
| Xu hướng theo thời gian | Tuần sau dễ hơn tuần trước một chút | Mọi thứ không đổi hoặc tệ hơn sau vài tháng |
Nếu phần lớn dấu hiệu nằm ở cột giữa, hãy cho mình thêm thời gian và thử điều chỉnh trước. Nếu nhiều dấu hiệu nằm ở cột phải và đã kéo dài, việc đổi chỗ làm đáng được cân nhắc nghiêm túc.
Những câu nên tự trả lời
Trước khi quyết định, bạn nên ngồi yên một buổi, tốt nhất là cùng chồng, và trả lời bằng chữ những câu sau. Viết ra giúp tách cảm xúc khỏi lý do:
- Nếu ngủ đủ và sắp xếp ở nhà ổn định, mình có còn muốn đổi việc không?
- Điều cụ thể nào ở chỗ làm khiến mình muốn đi: giờ giấc, khối lượng việc, con người, hay bản thân công việc?
- Điều đó có thay đổi được nếu mình đề xuất với quản lý không, mình đã thử chưa?
- Chỗ làm mới mình hình dung sẽ khác ở điểm nào, và mình đã kiểm chứng điều đó chưa hay mới chỉ đoán?
- Gia đình có chịu được một khoảng thời gian không có thu nhập của mình nếu chuyển việc không suôn sẻ không?
- Mình có đang chịu áp lực từ người khác để nghỉ, hay đây là mong muốn của chính mình?
- Nếu một năm nữa nhìn lại, mình muốn đã chọn điều gì?
Câu đầu tiên là câu quan trọng nhất. Nếu câu trả lời là "không, khi ngủ đủ mình vẫn thích công việc này", thì vấn đề có lẽ là giai đoạn chứ không phải chỗ làm. Nếu câu trả lời là "có, mình vẫn muốn đi", đó là tín hiệu đáng nghe.
Những cái giá ít ai tính khi đổi việc
Khi đang mệt, chỗ làm mới thường hiện ra trong đầu như một nơi dễ chịu hơn. Nhưng mỗi lần đổi việc đều có những cái giá ít được tính đến. Trước hết là thời gian làm quen: quy trình mới, đồng nghiệp mới, cách làm việc của sếp mới. Với người đang thiếu ngủ và chạy giữa hai đầu, vài tháng làm quen này nặng hơn nhiều so với lúc chưa có con.
Thứ hai là những gì bạn đã tích được ở chỗ cũ: sự tin tưởng của quản lý, mối quan hệ với đồng nghiệp sẵn sàng đỡ việc khi con ốm, những sắp xếp linh hoạt đã được đồng ý. Ở chỗ mới, bạn thường phải xây lại tất cả từ đầu, và trong thời gian thử việc, xin nghỉ vì con ốm có thể khó mở lời hơn.
Thứ ba là những chuyện thực tế: quãng đường đi làm có thể xa hơn, giờ đón con phải đổi, người trông phải điều chỉnh theo. Các quyền lợi gắn với thời gian làm việc ở một nơi, như phép năm hay những chế độ riêng của công ty, có thể phải tính lại. Không có điều nào trong số này là lý do để không đổi việc; chúng chỉ cần được đặt lên bàn cân cùng với những lý do muốn đi, để quyết định được đưa ra khi đã nhìn đủ hai phía.
Những điều nên thử trước khi quyết định
Cho mình một mốc thời gian. Đặt một mốc, ví dụ giả định là ba tháng sau ngày đi làm lại, và hứa với mình sẽ chưa quyết gì trước mốc đó trừ khi có chuyện nghiêm trọng. Mốc này giúp bạn không quyết vội trong những ngày mệt nhất.
Đề xuất điều chỉnh cụ thể với quản lý. Đổi giờ, làm từ xa một phần, giảm công tác, đổi sang mảng việc ít áp lực hơn trong vài tháng. Nhiều chỗ làm sẵn sàng linh hoạt hơn bạn nghĩ, nếu bạn đề xuất rõ ràng.
Sửa sắp xếp ở nhà. Đôi khi điều làm bạn kiệt sức nằm ở nhà: người trông chưa ổn, chồng chưa chia đều việc, đường đi làm quá xa. Sửa những điều đó có thể làm công việc bỗng dễ thở hơn hẳn.
Nói chuyện với người đã đi qua giai đoạn này. Đồng nghiệp hoặc bạn bè có con lớn hơn có thể cho bạn biết cảm giác của họ sau ba tháng, sáu tháng. Nghe trải nghiệm thật giúp bạn hình dung giai đoạn này sẽ đi về đâu.
Chăm sóc sức khoẻ trước. Nếu mệt mỏi, buồn bã kéo dài, hãy đi khám. Có những lúc mong muốn bỏ việc thật ra là dấu hiệu của tình trạng sức khoẻ cần được bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý đánh giá, và sẽ khác đi khi được chăm sóc đúng.
Nếu quyết định đổi: chuyển việc an toàn
Khi đã cân nhắc đủ và quyết định đổi, cách chuyển cũng quan trọng không kém lý do chuyển. Những bước sau giúp gia đình không rơi vào thế khó:
- Tìm việc mới trong khi vẫn đang làm việc cũ, trừ khi chỗ làm hiện tại đang gây hại cho sức khoẻ hoặc bạn bị đối xử bất lợi.
- Khi phỏng vấn, hỏi rõ những điều quan trọng với mẹ có con nhỏ: giờ làm thực tế, làm thêm giờ, công tác, chính sách khi con ốm.
- Nói chuyện với người đang làm ở chỗ mới nếu có thể, để biết văn hoá làm việc thực tế khác gì so với những gì được giới thiệu.
- Đọc kỹ hợp đồng mới, đặc biệt thời gian thử việc và các điều khoản về giờ làm.
- Hỏi phòng nhân sự chỗ cũ về thời hạn báo trước theo hợp đồng, sổ bảo hiểm xã hội và các khoản được nhận khi nghỉ.
- Lường trước khoảng trống giữa hai chỗ làm về bảo hiểm y tế và thu nhập.
- Rời chỗ cũ trong quan hệ tốt: bàn giao rõ ràng, cảm ơn quản lý và đồng nghiệp.
Nếu bạn rời chỗ cũ vì bị đối xử bất lợi sau thai sản, như bị ép nghỉ, bị chuyển sang việc thấp hơn hẳn với lương giảm, hãy hỏi luật sư trên AI Cố Vấn trước khi ký đơn xin nghỉ, vì có những quyền theo Bộ luật Lao động 2019 bạn có thể chưa biết.
Không có lựa chọn nào là thất bại
Ở lại chỗ làm cũ sau nhiều đêm muốn bỏ đi không phải là cam chịu. Đổi sang chỗ mới hợp hơn với giai đoạn có con không phải là bỏ cuộc. Nghỉ hẳn một thời gian để ở với con cũng không phải là từ bỏ sự nghiệp. Mỗi lựa chọn có lý do của nó, và chỉ bạn cùng gia đình biết cái nào hợp với hoàn cảnh của mình.
Điều nên tránh là quyết định trong một buổi tối kiệt sức, sau một ngày tồi tệ, rồi nộp đơn sáng hôm sau. Những quyết định lớn cần ít nhất vài ngày bình tĩnh, cần nói chuyện với chồng, và cần thông tin đầy đủ về quyền lợi của mình.
Và dù chọn gì, hãy cho mình thời gian thích nghi với lựa chọn đó. Chỗ làm mới cũng có tuần đầu khó khăn. Ở nhà với con cũng có những ngày bạn nhớ công việc. Không có lựa chọn nào hết sạch khó khăn; chỉ có lựa chọn mà khó khăn của nó là thứ bạn sẵn lòng gánh. Danh mục sự nghiệp khi có con của trang có thêm những bài về phát triển lâu dài, dù bạn ở lại hay đổi chỗ.
Câu hỏi thường gặp
Đi làm lại được một tháng đã muốn nghỉ có bình thường không?
Rất bình thường. Tháng đầu thường là giai đoạn khó nhất với thiếu ngủ, nhớ con và chưa bắt nhịp được việc. Nhiều mẹ thấy dễ hơn sau vài tháng. Hãy cho mình một mốc thời gian trước khi quyết định, trừ khi có chuyện nghiêm trọng.
Có nên nghỉ việc trước rồi mới tìm việc mới không?
Nếu được, nên tìm việc mới trong khi vẫn đang làm việc cũ, để gia đình không mất thu nhập và bạn không bị áp lực nhận việc vội. Trường hợp chỗ làm đang ảnh hưởng nặng đến sức khoẻ hoặc bạn bị đối xử bất lợi thì cần cân nhắc khác.
Phỏng vấn chỗ mới có nên nói mình có con nhỏ không?
Bạn không bắt buộc phải nói, nhưng nên hỏi rõ về giờ làm, công tác, làm thêm giờ để biết công việc có hợp không. Một số người chọn nói thẳng để lọc ra chỗ làm thân thiện với gia đình; đó là quyết định của bạn.
Đổi việc trong thời gian đang nuôi con nhỏ có mất quyền lợi gì không?
Một số quyền lợi gắn với chỗ làm hiện tại có thể thay đổi khi bạn chuyển việc. Hãy hỏi phòng nhân sự chỗ cũ về sổ bảo hiểm xã hội và các khoản được nhận, và đọc kỹ hợp đồng mới. Tình huống phức tạp thì hỏi luật sư trên AI Cố Vấn.
Muốn nghỉ việc vì buồn bã kéo dài thì nên làm gì trước?
Hãy gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý trước khi quyết định. Buồn bã, mất hứng thú kéo dài có thể là vấn đề sức khoẻ cần được chăm sóc, và quyết định đưa ra khi đã được hỗ trợ thường sáng suốt hơn.
Chồng muốn mình nghỉ việc ở nhà nhưng mình chưa muốn thì sao?
Hãy nói chuyện cụ thể về lý do của cả hai, về tài chính, về việc chăm con và mong muốn của bạn. Quyết định về công việc của bạn nên là quyết định chung có tôn trọng mong muốn của bạn, không phải ý của một người.