Với mẹ đi làm, giờ nghỉ trưa thường là khoảng duy nhất trong ngày không có con bên cạnh và tạm không có việc cơ quan, nên cách dùng tốt nhất là chia nó thành ba phần rõ ràng: ăn đàng hoàng, nghỉ thật sự, và một khoảng nhỏ cố định cho việc vặt hoặc cho chính mình. Dồn hết vào việc vặt thì buổi chiều đuối; bỏ trống hết thì việc vặt tràn sang buổi tối.
Bài này đi qua những cách dùng giờ nghỉ trưa mà nhiều mẹ đi làm đã thử, cách chọn cho phù hợp với sức của mình từng giai đoạn, và những cái bẫy khiến giờ nghỉ trưa biến thành giờ làm thêm không lương.
Vì sao giờ nghỉ trưa quan trọng hơn bạn nghĩ
Một ngày của mẹ đi làm có con nhỏ thường không có khoảng trống nào thật sự của mình: buổi sáng lo cho con, giờ làm lo việc cơ quan, buổi tối lại lo cho con và nhà cửa, đến khi con ngủ thì đã mệt. Giờ nghỉ trưa là ngoại lệ hiếm hoi. Nó dài vừa đủ để làm một việc trọn vẹn, và nó xảy ra mỗi ngày làm việc.
Chính vì quý nên nó cũng dễ bị chiếm. Đồng nghiệp rủ họp nhanh trong giờ ăn, tin nhắn nhóm phụ huynh dồn tới, một loạt việc vặt như chuyển tiền học phí, đặt hàng, gọi cho bà nội lần lượt lấp đầy. Đến một giờ chiều, bạn quay lại bàn làm việc không kém mệt hơn lúc mười hai giờ.
Giờ nghỉ trưa còn có một giá trị khác: nó chia ngày làm việc thành hai nửa. Nếu buổi sáng có chuyện không vui ở cơ quan, hay buổi sáng ở nhà vừa có một cuộc giằng co với con, giờ trưa là chỗ ngắt mạch để buổi chiều bắt đầu lại. Bỏ mất khoảng ngắt này, cảm xúc của buổi sáng cứ thế kéo dài đến tận buổi tối.
Sắp xếp giờ nghỉ trưa không phải để tối ưu từng phút, mà để chọn có chủ ý: hôm nay mình cần nghỉ hay cần giải quyết việc. Cả hai đều chính đáng. Điều cần tránh là để giờ nghỉ trôi qua mà không có cái nào trọn vẹn.
Bốn cách dùng giờ nghỉ trưa và khi nào hợp
Không có cách dùng nào đúng cho mọi ngày. Bảng dưới gợi ý chọn theo tình trạng của bạn hôm đó. Thời lượng giờ nghỉ là ví dụ giả định, tuỳ nơi làm.
| Cách dùng | Hợp khi | Gợi ý làm | Cần để ý |
|---|---|---|---|
| Nghỉ trọn vẹn | Đêm qua con thức dậy nhiều, bạn thiếu ngủ | Ăn xong chợp mắt một lúc ngắn ở chỗ cơ quan cho phép | Ngủ quá dài có thể khiến buổi chiều uể oải hơn |
| Gom việc vặt | Có nhiều việc gia đình có giờ hành chính cần xử lý | Một lần xử lý gọn: chuyển khoản, gọi điện, đặt lịch | Giới hạn trong một khoảng, không để tràn hết giờ nghỉ |
| Việc cho mình | Đã lâu không có thời gian riêng | Đi bộ, đọc vài trang sách, gọi cho bạn thân | Đừng thấy có lỗi vì không làm việc nhà |
| Ăn cùng đồng nghiệp | Muốn giữ quan hệ ở nơi làm | Một hai buổi mỗi tuần ăn cùng nhóm | Quan hệ đồng nghiệp tốt giúp ngày con ốm dễ nhờ hơn |
Nhiều mẹ chia theo tuần: hai ngày gom việc vặt, hai ngày nghỉ hoặc làm việc cho mình, một ngày ăn cùng đồng nghiệp. Chia trước như vậy thì không phải quyết lại mỗi trưa.
Gom việc vặt gia đình vào giờ trưa cho gọn
Giữ một danh sách việc vặt duy nhất. Trong ngày, việc vặt nảy ra ở mọi chỗ: tin nhắn của cô giáo, hoá đơn điện, lịch tiêm của con. Ghi hết vào một chỗ, đến trưa xử lý một lượt thay vì làm ngay khi nhớ ra.
Ưu tiên việc chỉ làm được trong giờ hành chính. Gọi cho trường, cho phòng khám, cho cơ quan hành chính chỉ làm được ban ngày. Những việc làm buổi tối được như đặt hàng trực tuyến thì để tối.
Đặt giới hạn thời gian. Ví dụ dành hai mươi phút cho việc vặt, còn lại để ăn và nghỉ. Hết giờ thì dừng, việc còn lại chuyển sang ngày khác.
Gộp những việc cùng loại. Chuyển hết các khoản tiền một lần, gọi hết các cuộc điện thoại một lần. Chuyển qua lại giữa các loại việc tốn sức hơn bạn nghĩ.
Đừng gom việc cơ quan vào đây. Nếu bạn thường xuyên phải làm việc cơ quan trong giờ nghỉ trưa, đó là dấu hiệu khối lượng việc đang vượt giờ làm, nên trao đổi với quản lý thay vì lấy giờ nghỉ bù vào.
Nghỉ thật sự: khó hơn nghe có vẻ
Nhiều mẹ nói rằng mình có nghỉ trưa, nhưng thực ra là ngồi tại bàn, vừa ăn vừa lướt điện thoại xem tin nhắn nhóm phụ huynh và mạng xã hội. Đầu óc không được nghỉ, chỉ chuyển từ loại thông tin này sang loại thông tin khác.
Nghỉ thật sự có thể là chợp mắt ngắn nếu nơi làm có chỗ phù hợp, là ngồi ở chỗ có cây xanh mà không cầm điện thoại, là đi bộ một vòng quanh toà nhà. Điểm chung là có một khoảng không phải tiếp nhận thông tin mới. Thử úp điện thoại hoặc để chế độ không làm phiền trong mười lăm phút, nhiều người ngạc nhiên vì thấy buổi chiều đỡ uể oải hẳn.
Với mẹ đang thiếu ngủ vì con thức đêm, ngủ trưa ngắn là cách bù đắp mà nhiều người thấy có ích. Nếu bạn thấy mệt mỏi kéo dài, ngủ trưa không đỡ, hay buồn ngủ đến mức ảnh hưởng an toàn khi đi lại, nên đi khám để tìm nguyên nhân thay vì cố chịu.
Ăn trưa đàng hoàng khi không có thời gian chuẩn bị
Bữa trưa của mẹ đi làm thường là phần bị hy sinh đầu tiên: ăn vội, ăn muộn, hoặc nhịn. Một vài cách giúp bữa trưa ổn hơn mà không tốn thêm nhiều công:
- Nấu dư một phần bữa tối hôm trước để mang đi, nếu nhà có thói quen nấu ăn cuối tuần thì chia sẵn hộp trưa luôn.
- Giữ ở chỗ làm một ít đồ ăn nhẹ để không bị đói đến mức ăn vội bất cứ thứ gì.
- Chọn hai ba quán quen gần cơ quan có món đủ chất, để không mất thời gian chọn.
- Ăn ngồi tại một chỗ không phải bàn làm việc, dù chỉ là phòng ăn chung hoặc ghế đá bên ngoài.
- Uống đủ nước trong ngày; nhiều người nhầm mệt với khát.
- Nếu đang cho con bú hoặc vắt sữa, giờ trưa có thể cần dành cho việc đó; danh mục quay lại làm việc sau sinh có bài riêng về vắt sữa ở cơ quan.
Bữa trưa không cần cầu kỳ, chỉ cần được ăn như một bữa thật. Người lo bữa ăn cho cả nhà cũng xứng đáng có bữa ăn của mình.
Giữ giờ nghỉ trưa không bị chiếm
Giờ nghỉ trưa dễ bị chiếm vì không ai coi nó là quan trọng, kể cả chính bạn. Vài bước dưới đây giúp giữ nó lại.
- Chặn giờ nghỉ trưa trên lịch làm việc nếu cơ quan dùng lịch chung, để đồng nghiệp không xếp họp vào.
- Khi được mời họp trong giờ ăn, đề nghị lịch khác một cách nhẹ nhàng, trừ khi thật sự gấp.
- Tắt thông báo của nhóm phụ huynh trong giờ làm, chỉ xem vào hai thời điểm cố định trong ngày.
- Rời bàn làm việc khi nghỉ, kể cả chỉ sang phòng bên cạnh. Ngồi tại chỗ thì dễ bị gọi.
- Báo với gia đình rằng giờ trưa không phải lúc tiện gọi về chuyện không gấp, trừ khi có việc thật sự cần.
Giữ giờ nghỉ trưa không phải là thiếu nhiệt tình với công việc hay gia đình. Một người được nghỉ đúng lúc làm việc buổi chiều tốt hơn và về nhà với con còn đủ kiên nhẫn.
Làm ca hoặc không có giờ nghỉ trưa cố định
Không phải mẹ đi làm nào cũng có giờ nghỉ trưa từ mười hai giờ đến một giờ. Người làm ca ở bệnh viện, nhà máy, cửa hàng, người bán hàng hay làm dịch vụ thường chỉ có những khoảng nghỉ ngắn, xen kẽ theo lượng khách hoặc theo dây chuyền. Với họ, lời khuyên chia giờ nghỉ thành ba phần nghe xa vời.
Nguyên tắc vẫn dùng được, chỉ thu nhỏ lại. Mỗi khoảng nghỉ ngắn chọn một việc duy nhất: ăn, hoặc nhắm mắt nghỉ, hoặc gửi một tin nhắn quan trọng cho gia đình. Đừng cố nhét cả ba vào mười phút. Việc vặt gia đình cần giờ hành chính thì gom vào ngày nghỉ trong tuần, hoặc nhờ người trong nhà làm giờ hành chính lo giúp.
Với ca đêm, giờ nghỉ chính lại rơi vào ban ngày ở nhà, khi con có thể đang ở nhà. Đây là lúc cần thoả thuận rõ với người trông con để bạn có được một giấc ngủ không bị gián đoạn. Làm ca và làm đêm khi nuôi con nhỏ còn liên quan đến quyền lợi ở nơi làm, có danh mục riêng trên trang.
Khi giờ trưa phải dùng cho việc gia đình
Có những giai đoạn giờ trưa buộc phải dùng cho việc gia đình: con mới đi trẻ cần mẹ ghé qua, người nhà nằm viện gần cơ quan, cần đi làm giấy tờ ở cơ quan hành chính. Những giai đoạn này nên được coi là tạm thời và có điểm kết thúc.
Trong giai đoạn đó, bù phần nghỉ ở chỗ khác: đi ngủ sớm hơn, nhờ chồng lo một hai buổi tối, giảm bớt việc nhà. Nếu kéo dài nhiều tuần mà không có khoảng nghỉ nào trong ngày, sức lực sẽ cạn dần mà bạn không nhận ra cho đến khi ốm.
Khi giai đoạn qua đi, nhớ lấy lại giờ trưa của mình. Rất nhiều người quên mất bước này, và thói quen dùng giờ trưa cho việc gấp cứ thế kéo dài dù việc gấp đã hết.
Một cách đơn giản để nhớ là ghi ngày dự kiến kết thúc giai đoạn đó vào lịch, kèm lời nhắc lấy lại giờ trưa. Đến ngày đó, xem lại: việc gia đình đã thật sự xong chưa, hay chỉ quen tay mà làm tiếp. Nếu đã xong, trả giờ trưa về cho ăn, nghỉ và một chút cho mình như trước.
Câu hỏi thường gặp
Ngủ trưa ở văn phòng bao lâu là hợp?
Mỗi người khác nhau. Nhiều người thấy một giấc ngắn giúp tỉnh táo, còn ngủ quá dài lại khiến khó tỉnh hẳn khi dậy. Thử vài độ dài khác nhau để biết cơ thể mình hợp với khoảng nào. Nếu buồn ngủ ban ngày kéo dài bất thường, nên đi khám.
Đồng nghiệp hay rủ đi ăn trưa nhưng mình muốn nghỉ, từ chối thế nào?
Nói thật một cách nhẹ nhàng rằng dạo này con thức đêm, mình cần nghỉ trưa, và hẹn một ngày cố định trong tuần đi ăn cùng. Phần lớn đồng nghiệp hiểu, và việc có một ngày ăn chung giúp giữ quan hệ.
Giờ trưa có nên tranh thủ đi chợ không?
Chợ hoặc siêu thị gần cơ quan thì tiện, nhưng cần tính chỗ bảo quản. Đồ khô và đồ không cần giữ lạnh mua trưa rất hợp. Thịt cá tươi mà chỗ làm không có tủ lạnh thì không nên mua từ trưa để đến tối, vì để lâu ở nhiệt độ phòng không an toàn.
Có nên về nhà vào giờ trưa để xem con?
Tuỳ khoảng cách và người trông con. Với một số mẹ, về nhà trưa giúp yên tâm và cho con bú được. Với số khác, đi lại mất hết giờ nghỉ và khiến buổi chiều mệt hơn. Cân nhắc theo hoàn cảnh, không có lựa chọn nào là đúng hơn.
Làm thế nào để không thấy có lỗi khi dành giờ trưa cho bản thân?
Nghĩ đến giờ trưa như nạp lại năng lượng cho buổi chiều và buổi tối với con. Một người mẹ nghỉ được một chút giữa ngày thường kiên nhẫn hơn với con vào buổi tối. Chăm cho mình là một phần của chăm cho gia đình.