Chuyển nhà và chuyển việc cùng lúc khi con còn nhỏ là ba lần thay đổi lớn chồng lên nhau: nhà mới, việc mới, trường mới. Cách đi qua mà không gục là đừng làm tất cả trong một tuần; chia thành giai đoạn, mỗi giai đoạn chỉ một thay đổi chính. Nếu được, dời ngày bắt đầu công việc mới sau ngày chuyển nhà ít nhất một hai tuần, để con ổn chỗ ở trước khi mẹ phải toàn tâm cho việc mới.
Bài viết dành cho những gia đình chuyển theo công việc của chồng hoặc vợ, chuyển về gần ông bà, hay chuyển từ tỉnh này sang tỉnh khác để có cơ hội tốt hơn. Phần dưới đi qua cách chia giai đoạn, danh sách giấy tờ, cách giúp con thích nghi, chuyện tiền, và tuần đầu ở chỗ làm mới khi ở nhà vẫn ngổn ngang thùng đồ.
Chia ba giai đoạn thay vì làm một lần
Mỗi giai đoạn có một trọng tâm. Bạn vẫn làm việc của giai đoạn khác, nhưng không để chúng tranh chỗ với việc chính.
| Giai đoạn | Trọng tâm | Việc chính |
|---|---|---|
| Trước khi chuyển, khoảng một hai tháng | Chuẩn bị | Tìm chỗ ở, tìm trường hoặc nhà trẻ, chốt ngày bắt đầu việc mới, báo nghỉ chỗ cũ đúng hạn, gom giấy tờ |
| Tuần chuyển và tuần đầu ở nhà mới | Ổn định con | Sắp phòng của con trước, giữ nhịp ăn ngủ, đưa con làm quen trường mới, tìm người hỗ trợ ở nơi mới |
| Một tháng đầu ở việc mới | Bắt nhịp công việc | Học việc, làm quen đồng nghiệp, thống nhất giờ giấc; việc nhà ở mức tối thiểu |
Nếu không dời được ngày bắt đầu việc mới, nhờ người thân đến ở cùng tuần đầu, hoặc để chồng nghỉ phép đúng tuần chuyển. Mục tiêu là trong tuần thứ nhất ở việc mới, bạn không phải đồng thời lo con thích nghi một mình.
Nếu chỉ một trong hai vợ chồng đổi việc, người kia nên nhận phần lớn việc của giai đoạn hai: đưa con đi học những ngày đầu, mở thùng đồ, lo thủ tục. Người bắt đầu việc mới được ưu tiên giữ sức cho giai đoạn ba.
Trước ngày chuyển: một chuyến đi xem nơi mới
Nếu khoảng cách cho phép, dành một hai ngày đến nơi mới trước khi chuyển hẳn, tốt nhất là đi cùng chồng. Chuyến đi này không phải để tham quan mà để trả lời những câu hỏi mà ảnh chụp và lời môi giới không trả lời được: đường từ nhà đến nơi làm mới mất bao lâu vào giờ cao điểm, trường hay nhà trẻ gần nhất ra sao, chợ, hiệu thuốc, cơ sở y tế có cấp cứu nhi ở đâu, khu ở có ồn ban đêm không.
Ghé thăm trường hoặc nhà trẻ dự định gửi con, hỏi về giờ đón trả, thủ tục nhập học, có nhận trẻ giữa năm không, và nếu được thì xin cho con vào lớp chơi thử một buổi. Gặp chủ nhà hoặc ban quản lý để hỏi về những chuyện thực tế như giờ được chuyển đồ vào, chỗ để xe, ai sửa khi hỏng điện nước.
Nếu không thể đến trước, nhờ một người quen ở nơi mới đi xem giúp, hoặc gọi video với chủ nhà để đi một vòng quanh nhà và khu xung quanh. Những gì bạn biết trước khi chuyển là những gì bạn không phải lo trong tuần đầu.
Giấy tờ và thủ tục cần lo khi chuyển nơi ở
Thủ tục hành chính đã thay đổi nhiều từ khi sắp xếp lại còn 34 tỉnh thành và bỏ cấp huyện. Danh sách dưới là những việc thường phải làm; nơi tiếp nhận và cách làm cụ thể nên hỏi lại tại chỗ ở mới:
- Đăng ký cư trú ở nơi mới theo quy định hiện hành, qua công an cấp xã nơi ở hoặc qua dịch vụ công trực tuyến. Đây là căn cứ cho nhiều thủ tục khác, kể cả xin học cho con.
- Chuyển trường hoặc nhà trẻ cho con: xin hồ sơ ở trường cũ, hỏi trường mới về điều kiện tiếp nhận và giấy tờ cần nộp; liên hệ sớm vì nhiều nơi có hạn tuyển.
- Đổi nơi đăng ký khám chữa bệnh ban đầu trên thẻ bảo hiểm y tế của cả nhà, nhất là của con, để đi khám ở nơi mới được thuận tiện.
- Sổ tiêm chủng và hồ sơ sức khoẻ của con: mang theo bản đầy đủ, tìm cơ sở tiêm chủng gần nhà mới.
- Bảo hiểm xã hội khi đổi chỗ làm: chỗ làm cũ chốt quá trình đóng, chỗ làm mới tiếp tục đóng theo mã số bảo hiểm xã hội của bạn. Kiểm tra lại quá trình đóng sau một hai tháng để chắc không bị đứt quãng.
- Cập nhật địa chỉ với ngân hàng, nơi làm mới, các dịch vụ nhận thư từ.
Gom toàn bộ giấy tờ quan trọng vào một túi mang theo người, không để trong thùng đồ chuyển chung. Chuyện mất giấy tờ trong lúc chuyển nhà xảy ra thường hơn người ta nghĩ.
Giúp con nhỏ thích nghi với nhà mới và trường mới
Báo trước bằng những gì con hiểu được. Với trẻ nhỏ, kể bằng tranh, bằng chuyện: mình sẽ có nhà mới, con có phòng mới, trường mới có cô mới và bạn mới. Cho con xem ảnh nhà mới nếu có.
Cho con mang theo đồ quen thuộc. Gối, chăn, đồ chơi yêu thích nên ở trong túi riêng đi cùng con, không xếp vào thùng. Đêm đầu ở nhà mới, những món quen thuộc giúp con ngủ được.
Dựng phòng của con trước. Dù cả nhà còn ngổn ngang, góc ngủ của con nên được dựng xong trong ngày đầu, giống chỗ cũ nhất có thể.
Giữ nhịp sinh hoạt cũ. Giờ ăn, giờ tắm, giờ đọc truyện, giờ ngủ giữ nguyên trong mấy tuần đầu. Mọi thứ xung quanh mới, nhưng nhịp ngày vẫn quen.
Làm quen trường mới từ từ. Nếu được, cho con đến trường mới vài buổi ngắn trước khi học cả ngày, mẹ hoặc bố ở gần những buổi đầu.
Chấp nhận con thoái lui một thời gian. Trẻ có thể bám mẹ hơn, khó ngủ hơn, hay khóc hơn trong vài tuần. Đó thường là phản ứng bình thường với thay đổi lớn. Nếu kéo dài nhiều tuần kèm ăn kém, ngủ kém rõ rệt, hỏi bác sĩ nhi.
Tiền: chi phí chuyển nhà thường cao hơn dự tính
Chi phí chuyển nhà hay bị tính thiếu vì nhiều khoản nhỏ không ai nghĩ trước: tiền cọc nhà mới trong khi tiền cọc nhà cũ chưa nhận lại, đồ dùng phải mua mới vì không mang theo được, tiền ăn ngoài những ngày chưa nấu được, tiền đi lại tìm trường, phí nhập học, và có thể một khoảng hụt thu nhập giữa ngày nghỉ chỗ cũ và ngày nhận lương chỗ mới.
Lập ngân sách chuyển nhà riêng với ngân sách tháng thường. Liệt kê các khoản theo ba nhóm: chắc chắn phải chi, có thể phải chi, và dự phòng. Ví dụ giả định: nếu tổng hai nhóm đầu là một khoản nào đó, cộng thêm một phần dự phòng cho những thứ không lường trước. Hỏi kỹ chỗ làm mới về ngày trả lương đầu tiên để biết khoảng hụt kéo dài bao lâu.
Nếu công ty mới hỗ trợ chi phí chuyển chỗ ở, hỏi rõ điều kiện và giấy tờ cần giữ. Nếu không có, cân nhắc giữ lại đồ đạc cần thiết nhất, bán hoặc cho bớt phần còn lại thay vì trả tiền vận chuyển mọi thứ. Bài này không bàn chuyện vay để chuyển nhà; nếu thấy ngân sách không đủ, xem lại thời điểm chuyển hoặc quy mô chuyển trước.
Một việc nhỏ nhưng hữu ích: chụp ảnh hiện trạng nhà cũ lúc bàn giao và nhà mới lúc nhận, ghi lại chỉ số điện nước. Những tấm ảnh đó giúp việc nhận lại tiền cọc và giải quyết thắc mắc với chủ nhà nhẹ nhàng hơn, đỡ cho bạn một cuộc tranh cãi đúng lúc đang mệt nhất.
Tuần đầu ở chỗ làm mới khi nhà vẫn ngổn ngang
Tuần đầu ở việc mới, bạn muốn tạo ấn tượng tốt, trong khi ở nhà con còn đang làm quen và thùng đồ chưa mở hết. Những bước giúp bạn đứng vững:
- Trước ngày đầu, chuẩn bị sẵn quần áo đi làm và đồ của con cho cả tuần, để buổi sáng không phải lục thùng.
- Tìm hiểu đường đi từ nhà đến trường của con rồi đến chỗ làm, đi thử một lần vào đúng giờ cao điểm.
- Ngày đầu, nói với quản lý một câu ngắn: em vừa chuyển nhà, con đang làm quen trường mới, tuần này em có thể cần về đúng giờ để đón con. Phần lớn quản lý đánh giá cao sự rõ ràng này.
- Tập trung vào việc học: ghi chép quy trình, hỏi người hướng dẫn, nhớ tên đồng nghiệp. Chưa cần chứng tỏ mình ngay trong tuần đầu.
- Buổi tối, chỉ mở một hai thùng đồ thiết yếu. Phần còn lại để cuối tuần, cả nhà cùng làm.
- Cuối tuần đầu, nhìn lại với chồng: con thế nào, mình thế nào, tuần sau cần điều chỉnh gì.
Tìm người hỗ trợ ở nơi chưa quen ai
Mất đi mạng lưới cũ là phần khó nhất khi chuyển đến nơi mới. Ở chỗ cũ, bạn có hàng xóm quen, có bạn bè đón con giúp, có ông bà gần. Ở chỗ mới, bạn bắt đầu từ con số không đúng lúc cần người nhất.
Bắt đầu từ những nơi tự nhiên gặp người: phụ huynh cùng lớp con, hàng xóm cùng tầng hay cùng ngõ, đồng nghiệp cũng có con nhỏ. Chủ động chào hỏi, xin số liên lạc của một hai phụ huynh để hỏi chuyện lớp học. Những quan hệ này lớn dần qua những lần giúp nhau nhỏ.
Trong vài tháng đầu, chấp nhận dùng nhiều hơn các dịch vụ trả tiền như người trông theo giờ, giao đồ ăn, dọn nhà theo giờ, cho tới khi mạng lưới người quen hình thành. Đồng thời giữ liên lạc với những người ở nơi cũ: một cuộc gọi video với bạn thân hay với ông bà giúp cả mẹ lẫn con bớt cảm giác lạc lõng. Nếu sau một thời gian bạn vẫn thấy cô đơn, mệt mỏi, buồn bã kéo dài, hãy tìm chuyên gia tâm lý; thay đổi lớn dồn dập là một sức ép thật.
Câu hỏi thường gặp
Nên chuyển nhà trước hay bắt đầu việc mới trước?
Nếu được chọn, chuyển nhà trước một hai tuần rồi mới bắt đầu việc mới, để con ổn định chỗ ở khi mẹ còn thời gian. Nếu công việc mới buộc bắt đầu ngay, nhờ người thân hỗ trợ tuần đầu hoặc để chồng nghỉ phép đúng tuần chuyển nhà.
Chuyển trường cho con giữa năm học có sao không?
Trẻ nhỏ thường thích nghi được, nhưng cần thời gian và sự kiên nhẫn. Liên hệ trường mới sớm, hỏi về chương trình và nếp sinh hoạt, kể cho cô về thói quen và tính cách của con. Theo dõi con vài tuần đầu và trao đổi với cô thường xuyên.
Đổi chỗ làm có làm mất quá trình đóng bảo hiểm xã hội không?
Không mất nếu các bên làm đúng thủ tục. Chỗ làm cũ chốt quá trình đóng, chỗ làm mới tiếp tục đóng theo mã số bảo hiểm xã hội của bạn. Sau vài tháng, kiểm tra lại quá trình đóng qua ứng dụng hoặc hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội để chắc không bị đứt quãng.
Con khóc đòi về nhà cũ thì làm sao?
Công nhận cảm xúc của con: con nhớ nhà cũ, nhớ bạn cũ là bình thường. Cho con gọi video với bạn hay ông bà ở nơi cũ, xem lại ảnh cũ. Đồng thời tạo những điều mới con thích ở nhà mới, như một góc chơi riêng, một công viên gần nhà.
Có nên báo với chỗ làm mới về hoàn cảnh con nhỏ khi phỏng vấn?
Bạn không bắt buộc phải nói. Nhưng sau khi nhận việc, nói rõ những ràng buộc về giờ giấc giúp tránh hiểu lầm. Nếu nơi làm có chính sách linh hoạt cho người có con nhỏ, hỏi từ đầu để biết mình có những lựa chọn nào.
Chuyển sang tỉnh khác có phải làm lại giấy tờ tuỳ thân không?
Việc chắc chắn phải làm là đăng ký cư trú ở nơi mới theo quy định hiện hành. Có cần cập nhật thông tin trên giấy tờ tuỳ thân hay không thì tuỳ quy định đang áp dụng, và nơi tiếp nhận có thể đã thay đổi sau khi sắp xếp lại đơn vị hành chính, nên hỏi công an cấp xã nơi ở mới.